Szczepionka przeciw COVID-19

W jakim czasie po przechorowaniu COVID-19 można przeprowadzić kolejne szczepienie?

Ze względu na poważne zagrożenie dla zdrowia związane z COVID-19 i fakt, że możliwe jest ponowne zachorowanie na COVID-19 w okresie późniejszym, należy szeroko zalecać szczepienie przeciw COVID-19 u ozdrowieńców.

Przebycie COVID-19 w przeszłości nie stanowi przeciwwskazania do szczepień. Odporność naturalna w przebiegu zakażenia różni się w zależności od osoby. U znacznej grupy ozdrowieńców naturalna odporność jest słaba, a szczepienie może skutecznie zwiększyć i poprawić ochronę przed ponownym zachorowaniem.

Osoby, które przebyły chorobę wywołaną zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 (ozdrowieńcy) są poddawane szczepieniu ochronnemu przeciw COVID-19 w terminie nie wcześniejszym niż 30 dni od daty uzyskania pozytywnego wyniku testu na obecność wirusa SARS-CoV-2.

Wskazanie to dotyczy również pacjentów, którzy po otrzymaniu pierwszej dawki szczepionki mieli dodatni wynik testu na obecność wirusa SARS-CoV-2. W tym przypadku drugą dawkę szczepionki otrzymują w terminie nie wcześniejszym niż 1 miesiąc od dnia uzyskania dodatniego testu na obecność wirusa SARS-CoV-2.

W Polsce zgodnie z Komunikatem Ministra Zdrowia z dnia 08.06.2021 r.: 

  • osoby, które przebyły chorobę wywołaną zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 mogą być zaszczepione przeciwko COVID-19 w terminie nie wcześniejszym niż 30 dni od dnia uzyskania pozytywnego wyniku testu na obecność wirusa SARS-CoV-2,
  • dotyczy to również pacjentów, którzy po otrzymaniu pierwszej dawki zachorowali na COVID-19, co skutkuje również zastosowaniem wskazanego odstępu przed podaniem drugiej dawki szczepionki,
  • zalecenie to stosuje się dla osób, które nie otrzymały dotychczas pierwszej dawki szczepionek,
  • podanie drugiej dawki szczepionki, dla której termin został określony na wcześniejszych zasadach (odstęp nie krótszy niż 3 miesiące), może ulec zmianie w przypadku jego indywidualnego przesunięcia.

Dlaczego ozdrowieńcy powinni zaszczepić się przeciw COVID-19?

Otrzymujemy coraz więcej dowodów na to, że naturalna odporność nie jest tak skuteczna jak odpowiedź po szczepieniu. Nawet jeżeli osoba przeszła COVID-19 powinna się zaszczepić. Szczepienie może skutecznie zwiększyć i poprawić ochronę przed ponownym zachorowaniem, szczególnie jeżeli dotyczy wariantu Delta.

Przebycie COVID-19 w przeszłości nie stanowi przeciwwskazania do szczepień, które można podać już po 1 miesiącu po przechorowaniu. Decyzja powinna być podejmowana indywidualnie w zależności od ogólnego stanu zdrowia pacjenta.

Odporność naturalna w przebiegu zakażenia różni się znacznie w zależności od osoby, a przy braku poziomu ochronnego przeciwciał, nie możemy być pewni, czy przebycie choroby z określonym uodpornieniem na poziomie przeciwciał jest wystarczające dla osób starszych z grup ryzyka lub tych, którzy mieli bardzo łagodny COVID-19.

Reinfekcje są możliwe. Ponowne zachorowania na COVID-19 w pierwszych miesiącach po zakażeniu SARS-CoV-2 zdarzają się rzadko. Szacuje się, że dotyczą < 1% wszystkich przypadków zachorowań. Jednak ze względu na poważne zagrożenie dla zdrowia związane z COVID-19 i fakt, że możliwe jest ponowne zachorowanie na COVID-19 w okresie późniejszym, należy zalecać szczepienie przeciw COVID-19, również u ozdrowieńców.

Poznajemy kolejne wyniki badań, które pokazują  jak zmniejsza się ryzyko reinfekcji wśród ozdrowieńców zaszczepionych i niezaszczepionych. Dodatkowo należy podkreślić, że reinfekcje u ozdrowieńców wywołane wariantem Delta są częstsze w porównaniu do tych odnotowywanych wcześniej wobec wariantu wyjściowego wirusa.

Z danych CDC wynika, że szczepienie ozdrowieńców zmniejsza liczbę reinfekcji. Wykazano, że ozdrowieńcy niezaszczepieni byli o 2,34 razy bardziej narażeni na ryzyko reinfekcji w porównaniu do zaszczepionych bez kontaktu z wirusem. Badanie pokazuje, że szczepienie ozdrowieńców zdecydowanie zmniejsza ryzyko reinfekcji, co ma szczególne znaczenie przy wariantach budzących obawy, np. Beta, Gamma i Delta.

Wciąż nie znamy czasu utrzymywania się odporności po COVID-19 ani czasu po jakim dochodzi do reinfekcji w populacji.

Osoby, które chorowały na COVID-19, powinny zostać zaszczepione, aby uchronić się przed ponownym zachorowaniem.

 

Czy szczepionki przeciw COVID-19 zawierają materiał pochodzący od człowieka?

W składzie żadnej z dostępnych w Polsce szczepionek nie ma materiału pochodzącego od człowieka (nie ma tam komórek ani fragmentów ludzkiego DNA).

 

W procesie wytwarzania niektórych szczepionek wirusowych mogą być wykorzystywane linie komórkowe pochodzące z materiału ludzkiego. Wynika to stąd, że niektóre wirusy wchodzące w skład szczepionek są hodowane w warunkach laboratoryjnych, w specjalnych liniach komórkowych, które wyjściowo w latach 60-80 tych XX wieku zostały wyprowadzone z materiału pochodzącego z ludzkich komórek zarodkowych pobranych w wyniku zabiegu sztucznego poronienia. Aborcje przeprowadzono z przyczyn pozamedycznych, po wyroku sądu. Żadnej z tych aborcji nie wykonano w celu pobrania komórek zarodka do otrzymania linii komórkowych. Te same linie komórek uzyskane z komórek zarodka w przeszłości są przechowywane i namnażane do dziś, a dzięki nim możliwe jest nie tylko stosowanie szczepionek, ale również wiele innych, zaawansowanych leków.

Wśród dostępnych na rynku szczepionek przeciw COVID-19 sytuacja wygląda następująco:

  • ​​​​Szczepionka Comirnaty Pfizer i BioNTech jest szczepionką mRNA. W procesie jej wytwarzania nie wykorzystuje się wirusa SARS-CoV-2 ani innych wirusów, nie ma więc potrzeby ich hodowli, stąd też nie wykorzystuje się linii komórkowych pochodzących z materiału ludzkiego.
  • ​​​​Szczepionka Moderna  jest szczepionką mRNA. W procesie jej wytwarzania nie wykorzystuje się wirusa SARS-CoV-2 ani innych wirusów, nie ma więc potrzeby ich hodowli, stąd też nie wykorzystuje się linii komórkowych pochodzących z materiału ludzkiego.
  • Szczepionka Vaxzevria (AstraZeneca) jest szczepionką, która zawiera niereplikujący się wektor wirusowy. W procesie jej wytwarzania adenowirus szympansi jako wektor jest przygotowywany w linii komórek HEK293 uzyskanej z ludzkich embrionalnych komórek nerki uzyskanych w wyniku aborcji przeprowadzonej w 1972 roku.
  • Szczepionka Janssen jest szczepionką, która zawiera niereplikujący się wektor wirusowy. W procesie jej wytwarzania adenowirus ludzki typu 26 jako wektor jest przygotowywany w linii komórek PER.C6 uzyskanej z komórek siatkówki zarodka ludzkiego uzyskanych w wyniku aborcji przeprowadzonej w 1985 roku.   

W Polsce aktualnie dostępne są również szczepionki stosowane w Programie Szczepień Ochronnych, w których procesie wytwarzania stosuje się dwie linie komórkowe pochodzące z ludzkich komórek zarodkowych:

  • linia WI-38, która służy do namnażania wirusa różyczki (szczep RA 27/3), wchodzącego w skład szczepionek MMR przeciw odrze, śwince i różyczce. Linia WI-38 jest linią diploidalnych komórek zarodka ludzkiego uzyskaną z materiału pobranego w wyniku zabiegu sztucznego poronienia, który decyzją amerykańskiego sądu przeprowadzono w 1964 roku;
  • linia MRC-5, która służy do namnażania szczepionkowego wirusa zapalenia wątroby typu A oraz szczepionkowego wirusa ospy wietrznej. Linia MRC-5 jest linią diploidalnych komórek zarodka ludzkiego, którą również uzyskano z materiału pobranego w wyniku zabiegu sztucznego poronienia przeprowadzonego w 1966 roku.

Linie komórkowe, takie jak WI-38 czy MRC-5, stosuje się również w procesie wytwarzania dostępnych na rynku leków przeciwko licznym chorobom, takim jak hemofilia, reumatoidalne zapalenie stawów, czy mukowiscydoza.

Żadna z dostępnych na rynku szczepionek wirusowych, a także żadna z opracowywanych szczepionek przeciw COVID-19 nie zawiera materiału pochodzącego od człowieka.

Ostatnia aktualizacja: 18 stycznia 2022