Szczepionka przeciw COVID-19

Zgodnie z komunikatem Ministra Zdrowia w sezonie 2025/2026 będzie dostępna szczepionka przeciw COVID-19 zaktualizowana do podwariantu LP.8.1 Omikron wirusa SARS-CoV-2.

W sezonie 2026/2027 będzie dostępna szczepionka mRNA Spikevax zaktualizowana do podwariantu XFG.

Szczepienie dzieci w wieku od 6 miesięcy do 11 lat (szczepionką Spikevax XFG w dawce pediatrycznej 25 mikrogramów (0,25 ml):

• osobom w wieku od 6 miesięcy do 4 lat bez historii szczepień: 2 dawki pediatryczne 25 mikrogramów (0,25 ml) w odstępie co najmniej 28 dni.
• osobom w wieku od 6 miesięcy do 4 lat z historią szczepień lub potwierdzonym zakażeniem SARS-CoV-2 w wywiadzie – 1 dawka pediatryczna 25 mikrogramów 0,25 ml.
• osobom w wieku od 5 lat do 11 lat – 1 dawka pediatryczna 25 mikrogramów 0,25 ml.
• osobom z ciężkim niedoborem odporności dodatkową właściwą dla wieku dawkę (dawki) można podać po upływie co najmniej 2 miesięcy od ostatniej dawki. Osobom od 6 miesięcy do 4 lat bez historii szczepień trzecią dawkę można podać po upływie co najmniej 28 dni od podania drugiej dawki. O odrębnym postępowaniu i szczepieniu decyduje każdorazowo lekarz.

Szczepienie dorosłych i nastolatków w wieku ≥12 lat (realizowane szczepionką Spikevax XFG w dawce 50 mikrogramów (0,5 ml):

• osobom w wieku 12 lat i więcej: jedna dawka 50 mikrogramów szczepionki (0,5 ml), niezależnie od historii szczepień i przebytych zakażeń SARS-CoV-2.
• osobom z ciężkim niedoborem odporności dodatkową dawkę należy podawać przy minimalnym odstępie 2 miesięcy od poprzedniej  dawki szczepionki. O odrębnym postępowaniu i szczepieniu decyduje każdorazowo lekarz.

Szczepienia przeciw COVID-19 w sezonie 2026/2027 są wykonywane bez e-skierowania, na podstawie zapisów na wizyty w terminach podanych przez punkty szczepień (POZ lub punkty szczepień w aptekach ogólnodostępnych).

W sezonie 2026/2027 przeciw COVID-19 można się zaszczepić w:

• przychodni POZ (dorośli i dzieci), każdy POZ może realizować szczepienia zalecane u dorosłych i dzieci z wykorzystaniem szczepionki zapewnionej przez Ministra Zdrowia,
• punktach szczepień w aptekach ogólnodostępnych, które zawarły umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia na realizację szczepień zalecanych (dorośli).

 Wykonanie szczepienia jest raportowane do elektronicznej Karty Szczepień.

• pacjenci mogą zapisać się bezpośrednio w punkcie szczepień (POZ lub aptece, która realizuje szczepienia).
• wykaz aptek realizujących szczepienia.

Jaki rodzaj szczepionek przeciw COVID-19 można podawać nastolatkom?

Młodzieży w wieku 12-17 lat można podawać szczepionki mRNA przeciw COVID-19: Comirnaty (Pfizer-BioNTech) lub Spikevax (Moderna).

Ile dawek szczepionki należy podać?

2 dawki podstawowe oraz dawkę przypominającą.

Jaki odstęp należy zachować między dawkami szczepionki?  

21 dni dla szczepionki Comirnaty (Pfizer-BioNTech) i 28 dni dla szczepionki Spikevax (Moderna) między dawkami podstawowymi. Dawkę przypominającą należy podać po co najmniej 3 miesiącach od podania drugiej dawki podstawowej.

Czy nastolatkom podajemy taką samą dawkę szczepionki co dorosłym?  

Tak, nastolatkom podajemy taką samą dawkę szczepionki co dorosłym: Comirnaty (dawka 30 µg), Spikevax (dawka 100 µg). Różnica dotyczy wyłącznie dawki dodatkowej (trzeciej) podawanej w grupach ryzyka preparatem Spikevax (dawka 50 µg).

Dlaczego nastolatkom podajemy taka samą dawkę co dorosłym?

Ponieważ w badaniach klinicznych wykazano, że bezpieczeństwo i najwyższą skuteczność szczepienia u nastolatków zapewnia taka sama dawka jak ta podawana dorosłym.

W jakim czasie od podania innej szczepionki (np. przeciw HPV, KZM, lub błonicy, tężcowi i krztuścowi)  można podać szczepionkę przeciw COVID-19?

W dowolnym czasie. Nie ma konieczności zachowania jakiegokolwiek odstępu.

W jakim czasie od szczepienia przeciw COVID-19 można podać inną szczepionkę (np. przeciw HPV, KZM, lub błonicy, tężcowi i krztuścowi)? 

W dowolnym czasie. Nie ma konieczności zachowania jakiegokolwiek odstępu.      

Czy taka sama dawka powinna być podana nastolatkowi, który jest niższy/mniej waży od większości swoich rówieśników?

Dawkę szczepionki dobiera się do wieku, a nie do masy ciała lub wysokości. Masa ciała nie determinuje wielkości dawki.

Czy w składzie szczepionki mRNA znajdują się substancje, które mogą być dla nastolatka niebezpieczne?

Nie ma takiej możliwości. Wszystkie składniki szczepionki zostały dokładnie sprawdzone. Występują w niewielkiej ilości, która nie stanowi zagrożenia dla organizmu.

Czy składniki szczepionek mRNA mogą powodować długoterminowe, nieznane jeszcze działania niepożądane?

Różne rodzaje szczepionek stosujemy od dziesiątek lat. Stąd też wiemy, że działania niepożądane występują w ciągu pierwszych 4-6 tyg. po szczepieniu. mRNA w szczepionce  jest wyjątkowo niestabilne i ulega degradacji w ciągu 72 h od wstrzyknięcia. Podobnie inne składniki są szybko usuwane, nie pozostają w organizmie.

Czy składniki szczepionki po jej wstrzyknięciu mogą być powodem zakażenia SARS-CoV-2 u zaszczepionego nastolatka lub doprowadzić do zakażenia innej osoby?   

Nie ma takiej możliwości. Szczepionka mRNA nie zawiera wirusa ani żadnych jego fragmentów. Zawiera tylko fragment informacji genetycznej o syntezie wybranego białka wirusa.

Czy skład szczepionki jest kontrolowany?

Szczepionki są kontrolowane jeszcze dokładniej niż leki. Pierwszą kontrolę przeprowadziła specjalna instytucja, która sprawdziła szczegółowo wszystkie składniki szczepionki, ich rodzaje i zawartość. Teraz każdą serię szczepionki wprowadzaną na rynek kontroluje producent szczepionki i całkowicie od niego niezależne laboratorium państwowe.

Jak długo prowadzono badania nad nową technologią szczepionki mRNA?

Prototyp szczepionki mRNA przeciw COVID-19, ten który potem sprawdzano w badaniach klinicznych na ludziach, faktycznie opracowano w ciągu kilku miesięcy. Było to możliwe, ponieważ wcześniej badacze od 20 lat pracowali nad tym, aby opracować stabilną postać mRNA, które nie ulegnie degradacji, a będzie bazą do syntezy białka (antygenu) w szczepionce.

Czy poza szczepionkami przeciw COVID-19 znamy inne szczepionki opracowane z wykorzystaniem metod biologii molekularnej? 

Tak i to więcej niż byśmy podejrzewali. Rekombinowana szczepionka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (wzwB), która podawana jest każdemu noworodkowi już w pierwszych dniach życia. Szczepionka przeciw meningokokom grupy B chroniąca przed niebezpieczną sepsą. Szczepionka przeciw rotawirusom (zawiera reasortanty – zmienione genetycznie wirusy) podawana niemowlętom. I kilka innych.

Czy po szczepieniu przeciw COVID-19 u nastolatka mogą wystąpić działania niepożądane?

Tak, po szczepieniu przeciw COVID-19 mogą wystąpić działania niepożądane. Tak jak po podaniu innej szczepionki, leku, a nawet suplementu diety.

Jakie działania niepożądane występują najczęściej?

Zdecydowana większość działań niepożądanych to objawy łagodne lub umiarkowane, tj. obrzęk i zaczerwienie w miejscu iniekcji, gorączka, ból głowy, dreszcze, biegunka, uczucie rozbicia. Mogą niekorzystnie wpłynąć na codzienną aktywność, ale ustępują po kilku dniach.

Po której dawce możemy się spodziewać więcej działań niepożądanych? 

Działania niepożądane mogą wystąpić po każdej dawce szczepionki. Więcej miejscowych i uogólnionych działań niepożądanych występuje zwykle po drugiej dawce szczepionki. Z danych monitorowania działań niepożądanych wynika, że więcej działań niepożądanych tzw. ciężkich wystąpiło po pierwszej dawce.

Czy po szczepionce mRNA mogą wystąpić ciężkie działania niepożądane?

Ciężkie działania niepożądane, które mogłyby spowodować długotrwałe problemy zdrowotne, występują bardzo rzadko i są mało prawdopodobne po jakimkolwiek szczepieniu, w tym po szczepieniu przeciw COVID-19.

Jakie jest ryzyko ciężkiego zdarzenia niepożądanego pod postacią zapalenia mięśnia sercowego?  

Ryzyko jest ekstremalnie małe. Zapalenie mięśnia sercowego po szczepionkach mRNA COVID-19 zgłaszano najczęściej u mężczyzn w wieku poniżej 30 lat i zazwyczaj po drugiej dawce szczepionki. Przechorowanie COVID-19 niesie ze sobą istotnie większe ryzyko zapalenia mięśnia sercowego i innych powikłań kardiologicznych w porównaniu ze szczepieniem.

Jak długo oceniano bezpieczeństwo szczepionek mRNA?

Każda z dopuszczonych do obrotu szczepionek przeciw COVID-19 była sprawdzana w badaniach klinicznych bezpieczeństwa przez co najmniej 2 miesiące. Bezpieczeństwo szczepionek dopuszczonych do obrotu (w tym występowanie niepożądanych odczynów poszczepiennych) monitorowane jest już ponad 12 miesięcy.

Czy znamy odległe działania niepożądane po szczepieniu?

Obawy o odległe w czasie skutki działania szczepionek przeciw COVID-19 są nieuzasadnione. Miliony osób zostały zaszczepione i nie występują u nich oddalone w czasie działania niepożądane. Z wyników badań z nadzoru nad bezpieczeństwem różnych rodzajów szczepionek wiemy, że działania niepożądane występują w ciągu pierwszego miesiąca po szczepieniu.

Czy szczepionki mRNA zaburzają cykl menstruacyjny?

Zmiany cyklu menstruacyjnego po szczepieniu przeciw COVID-19 stanowią naturalną reakcję organizmu, który rozwija odpowiedź odpornościową po szczepieniu. Mają charakter tymczasowy.

Czy każdy niepokojący objaw po szczepieniu należy zgłosić lekarzowi?

Tak, wszystkie niepokojące objawy należy zgłosić swojemu lekarzowi rodzinnemu. Lekarz po badaniu stwierdzi, czy jest to niepożądany odczyn poszczepienny (NOP), czy zwykła reakcja po szczepieniu.

Czy to prawda, że nastolatek w wieku 12-15 lat może być kwalifikowany do szczepienia tylko przez lekarza?

Tak to prawda. Zaleca się, aby kwalifikację nastolatków w wieku 12-15 lat prowadził lekarz.

Czy można do szczepienia przeciw COVID-19 zarejestrować nastolatka, który w tym roku skończy 12 lat?

Na szczepienie przeciw COVID-19 można zarejestrować nastolatka, który najpóźniej w dniu przeprowadzenia szczepienia ukończy 12 lat.

Kto wypełnia kwestionariusz przed szczepieniem nastolatka w wieku 12-15 lat? 

Kwestionariusz wypełnia rodzic/przedstawiciel ustawowy. Na końcu formularza podaje swoje dane i podpisem wyraża zgodę na szczepienie.

Czy potrzebna jest zgoda obojga rodziców na kwestionariuszu?

Wystarczy zgoda jednego rodzica na kwestionariuszu.