Szczepionka przeciw odrze

Kalendarz szczepień

Szczepionki przeciw odrze w Programie Szczepień Ochronnych

Szczepienia przeciw odrze wykonuje się skojarzoną szczepionką przeciw odrze, śwince i różyczce.

Szczepienia przeciw odrze, śwince i różyczce są obowiązkowe (finansowane z budżetu Ministra Zdrowia) dla dzieci
w schemacie szczepienia:
•  podstawowego w 13-15 miesiącu życia,
•  uzupełniającego w 6 roku życia*,

*w 6 roku życia szczepi się dzieci urodzone w 2016 roku. Niezaszczepione roczniki 2014 i 2015  należy zaszczepić w możliwie najwcześniejszym terminie. U dzieci urodzonych w 2012 roku i 2013 roku szczepienie przeprowadza się w 10 roku życia.

Szczepienia przeciw odrze, śwince i różyczce są zalecane (niefinansowane z budżetu Ministra Zdrowia) osobom:
•  nieszczepionym przeciw odrze, śwince i różyczce w ramach szczepień obowiązkowych, dwie dawki szczepionki w odstępie co najmniej 4 tygodni,
•  młodym kobietom, zwłaszcza pracującym w środowiskach dziecięcych (przedszkola, szkoły, szpitale, przychodnie) i młodym mężczyznom dla zapobiegania różyczce wrodzonej szczególnie nieszczepionym w ramach szczepień obowiązkowych.

Podawane w wywiadzie przebycie zachorowań na odrę nie jest przeciwwskazaniem do szczepienia, należy je podać nie wcześniej niż po upływie 4 tygodni od wyzdrowienia.
Nie zaleca się podawania szczepionki w okresie ciąży, a przez 1 miesiąc po szczepieniu nie należy zachodzić w ciążę.

Program Szczepień Ochronnych na 2023 rok.

Jak szczepionka przeciw odrze była stosowana w przeszłości?

Powszechne szczepienia przeciw odrze rozpoczęto w Polsce w  1975 roku. Początkowo podawano jedną dawkę pojedynczej szczepionki przeciw odrze o nazwie Attenuvax w 13-15 m.ż. Od 1991 roku podawano dwie dawki pojedynczej szczepionki przeciw odrze, w 13-15 m. ż. oraz 8 r.ż. Stosowano szczepionkę o nazwie Rouvax.

Od 2004 roku obowiązują dwie dawki szczepionki skojarzonej MMR przeciw odrze, śwince i różyczce. Początkowo stosowano preparat o nazwie MMR II. Obecnie na rynku dostępne są 2 preparaty:  M-M-RvaxPro (od 2008 roku, wcześniej pod nazwą MMR II) oraz Priorix (od 2002 roku).

Bezpośrednio po wprowadzeniu, powszechny program szczepień przeciw odrze miał ograniczoną akceptację wśród lekarzy i rodziców. W 1978 roku stan zaszczepienia przeciw odrze wynosił 50% wśród dzieci podlegających szczepieniu. W następnych latach realizacja szczepień się poprawiała, w 1980 roku stan zaszczepienia wynosił 76%, w 1988 roku 79%. W latach 90-tych XX wieku znaczny odsetek dzieci był szczepiony z opóźnieniem, stąd dopiero stan zaszczepienia 3- latków oceniano na 95% a 4- latków na 98%.

Poniżej przedstawiono najważniejsze daty związane z realizacją szczepień przeciw odrze w przeszłości.

1963 – opracowanie pierwszej szczepionki przeciw odrze,

1975 – wprowadzenie obowiązkowego szczepienia przeciw odrze dzieci w 13-15 miesiącu życia,

1988 – wprowadzenie do obrotu szczepionki MMR w Wielkiej Brytanii,

1991 – wprowadzenie drugiej dawki szczepionki przeciw odrze dzieci w wieku 8 lat,

1994 – przesunięcie podania drugiej dawki szczepionki przeciw odrze z 8 na 7 rok życia,

2004 – wprowadzenie dwóch dawek szczepionki MMR dzieciom w 13-15 miesiącu życia oraz w 10 roku życia,

2019 – przesunięcie drugiej dawki szczepionki MMR z 10 na 6 rok życia.

Źródło: Choroby zakaźne i ich zwalczanie na ziemiach polskich w XX wieku. pod redakcją  Jana Kostrzewskiego, Wiesława Magdzika i Danuty Naruszewicz-Lesiuk.  PZWL 2001.

Materiały źródłowe

Reprezentatywne publikacje na temat skuteczności szczepień przeciw odrze:

  • Ane B. Fisker, Eric Nebie, Anja Schoeps i wsp. A Two-Center Randomized Trial of an Additional Early Dose of Measles Vaccine: Effects on Mortality and Measles Antibody Levels. Clinical Infectious Diseases. 2018; 66 (10): 1573-1580.
  • Tom Woudenberg, Nicoline A. T. van der Maas, Mirjam J. Knol i wsp. Effectiveness of Early Measles, Mumps, and Rubella Vaccination Among 6–14-Month-Old Infants During an Epidemic in the Netherlands: An Observational Cohort Study. The Journal of Infectious Diseases. 2017; 215 (8): 1181-1187.
  • Jennifer L. Gardy, Monika Naus, Ashraf Amlani i wsp. Whole-Genome Sequencing of Measles Virus Genotypes H1 and D8 During Outbreaks of Infection Following the 2010 Olympic Winter Games Reveals Viral Transmission Routes. The Journal of Infectious Diseases 2015; 212 (10): 1574-1578.
  • Amy Parker Fiebelkorn, Susan B. Redd, Paul A. Gastañaduy, i wsp. A Comparison of Postelimination Measles Epidemiology in the United States, 2009–2014 Versus 2001-2008. Journal of the Pediatric Infectious Diseases Society. 2017; 6 (1): 40-48.
  • Wysocki J. Jak długo utrzymuje się ochrona po szczepieniu MMR? Medycyna Praktyczna Szczepienia. 28.05.2018.
  • Franconeri L., Antona D., Cauchemez S. i wsp. Two-dose measles vaccine effectiveness remains high over time: A French observational study, 2017–2019. Vaccine, 2023 Aug 14: S0264-410X(23)00950-7.
  • Sheppeard V. i wsp. The effectiveness of prophylaxis for measles contacts in NSW. NSW Public Health Bull. 2009;20(5-6):81–85.
  • Barrabeig I. i wsp. Effectiveness of measles vaccination for control of exposed children. Pediatr Infect Dis J. 2011;30(1):78–80.
pokaż więcej
Ostatnia aktualizacja: 16 stycznia 2026