Szczepionka przeciw odrze

Kto nie powinien zostać zaszczepiony przeciw odrze, śwince i różyczce?

Przeciwwskazaniami do szczepienia są:

•  ciężka reakcja anafilaktyczna po poprzedniej dawce szczepionki,
•  uczulenie na żelatynę,
•  uczulenie na neomycynę,
•  ciąża (kobiety powinny unikać zajścia w ciążę przez 1 miesiąc po szczepieniu),
•  ostre zakażenie przebiegające z wysoką gorączką,
•  choroby hematologiczne (białaczki, chłoniaki),
•  niedobory odporności (w następstwie choroby lub leczenia wysokimi dawkami kortykosterydów),
•  transfuzja krwi, osocza lub preparatów ludzkich immunoglobulin (szczepionka powinna być
podana w określonym odstępie czasu, uzależnionym od powodu, dla którego preparaty
zastosowano, zwykle jest to od 3 do 11 miesięcy).

Jakie jest ryzyko związane ze szczepieniem przeciw odrze?

Jednoznaczne określenie występowania niepożądanych odczynów poszczepiennych po podaniu szczepionki przeciw odrze jest utrudnione ze względu na fakt, że szczepionka występuje jako skojarzona MMR przeciw odrze, śwince i różyczce.

Bezpośrednim dowodem bezpieczeństwa szczepionki przeciw odrze jest fakt, że dotychczas podano ponad 575 mln dawek tej szczepionki na całym świecie.

Po ich podaniu mogą wystąpić odczyny poszczepienne o charakterze:
miejscowym (charakteryzują się łagodnym przebiegiem, utrzymują się 1-2 dni),

  • zaczerwienienie, ból, obrzęk w miejscu podania szczepionki,
  • krótkotrwałe uczucie palenia i/lub kłucia w miejscu podania szczepionki.

ogólnym

  • stan podgorączkowy lub niewysoka gorączka (5-10% dzieci), która pojawia się zazwyczaj
    w 6-12 dniu po szczepieniu i utrzymuje około 2 dni,
  • nietypowy płacz,
  • wysypka na skórze (5% dzieci), która pojawia się zazwyczaj w 6-12 dniu po szczepieniu i
    utrzymuje około 2 dni,
  • łagodne powiększenie węzłów chłonnych (częściej u dzieci),
  • obrzęk ślinianki przyusznej który pojawia się rzadko po 10-14 dniach od szczepienia,
  • bóle stawów (0,5%, szczególnie u młodych osób i kobiet),
  • zapalenie stawów (10% szczepionych kobiet), które pojawia się między 7 a 21 dniem po
    szczepieniu. Należy pamiętać, że po szczepieniu dolegliwości ze strony stawów są dużo
    łagodniejsze niż po naturalnym zakażeniu.

bardzo rzadko mogą występować ciężkie niepożądane odczyny poszczepienne

  • reakcje alergiczne (1 przypadek na około 200 000 – 1 000 000 dawek),
  • drgawki gorączkowe występują najczęściej między  7-12 dniem  z częstością 1 epizod na 3 000-4 000 dawek), zwykle po podaniu pierwszej dawki, drgawki ustępują bez trwałych następstw w rozwoju dziecka,
  • krwotoczne plamki na skórze (wybroczyny), pojawiają się do 2 miesięcy po szczepieniu zwykle po 2-3 tygodniach, ustępują bez śladu,
  • łagodne zapalenie mózgu (1 przypadek na 1 800 000 dawek), ustępuje, nie pozostawia następstw.

Jakie preparaty szczepionek przeciw odrze są zarejestrowane w Polsce?

Szczepionka przeciw odrze dostępna jest wyłącznie jako szczepionka skojarzona przeciw odrze, śwince i różyczce (tzw. MMR).

Do szczepionek skojarzonych należą:

1. Szczepionka: M-M-RVAXPRO
Typ szczepionki: szczepionka przeciw odrze, śwince i różyczce, żywa,
Antygeny: atenuowane szczepy wirusa odry, świnki i różyczki,
Podmiot odpowiedzialny: Sanofi Pasteur MSD SNC, Francja
Postać: proszek i rozpuszczalnik do sporządzenia zawiesiny do wstrzykiwań
Dawka: 0,5 ml;

2. Szczepionka: Priorix
Typ szczepionki: szczepionka przeciw odrze, śwince i różyczce, żywa,
Antygeny: atenuowane szczepy wirusa odry, świnki i różyczki
Podmiot odpowiedzialny: GlaxoSmithKline Biologicals S.A., Belgia
Postać: proszek i rozpuszczalnik do sporządzania roztworu do wstrzykiwań
Dawka: 0,5 ml.

3. Szczepionka: Priorix-Tetra (obecnie niedostępna)
Typ szczepionki: szczepionka przeciw odrze, śwince, różyczce
i ospie wietrznej, żywa,
Antygeny: atenuowane szczepy wirusa odry, świnki, różyczki i ospy wietrznej
Podmiot odpowiedzialny: GlaxoSmithKline Biologicals S.A., Belgia
Postać: proszek i rozpuszczalnik do sporządzania roztworu do wstrzykiwań
Dawka: 0,5 ml.

W Polsce pojedyncze (monowalentne) szczepionki przeciw odrze nie są zarejestowane.

Materiały źródłowe

Reprezentatywne publikacje na temat skuteczności szczepień przeciw odrze:

  • Ane B. Fisker, Eric Nebie, Anja Schoeps i wsp. A Two-Center Randomized Trial of an Additional Early Dose of Measles Vaccine: Effects on Mortality and Measles Antibody Levels. Clinical Infectious Diseases. 2018; 66 (10): 1573-1580.
  • Tom Woudenberg, Nicoline A. T. van der Maas, Mirjam J. Knol i wsp. Effectiveness of Early Measles, Mumps, and Rubella Vaccination Among 6–14-Month-Old Infants During an Epidemic in the Netherlands: An Observational Cohort Study. The Journal of Infectious Diseases. 2017; 215 (8): 1181-1187.
  • Jennifer L. Gardy, Monika Naus, Ashraf Amlani i wsp. Whole-Genome Sequencing of Measles Virus Genotypes H1 and D8 During Outbreaks of Infection Following the 2010 Olympic Winter Games Reveals Viral Transmission Routes. The Journal of Infectious Diseases 2015; 212 (10): 1574-1578.
  • Amy Parker Fiebelkorn, Susan B. Redd, Paul A. Gastañaduy, i wsp. A Comparison of Postelimination Measles Epidemiology in the United States, 2009–2014 Versus 2001-2008. Journal of the Pediatric Infectious Diseases Society. 2017; 6 (1): 40-48.
  • Wysocki J. Jak długo utrzymuje się ochrona po szczepieniu MMR? Medycyna Praktyczna Szczepienia. 28.05.2018.
  • Franconeri L., Antona D., Cauchemez S. i wsp. Two-dose measles vaccine effectiveness remains high over time: A French observational study, 2017–2019. Vaccine, 2023 Aug 14: S0264-410X(23)00950-7.
  • Sheppeard V. i wsp. The effectiveness of prophylaxis for measles contacts in NSW. NSW Public Health Bull. 2009;20(5-6):81–85.
  • Barrabeig I. i wsp. Effectiveness of measles vaccination for control of exposed children. Pediatr Infect Dis J. 2011;30(1):78–80.
pokaż więcej
Ostatnia aktualizacja: 16 stycznia 2026