Szczepionka przeciw odrze

Jak wiele zachorowań na odrę występuje w Polsce?

TRWA WCZYTYWANIE DANYCH

Źródło danych: biuletyny roczne „Choroby zakaźne i zatrucia w Polsce” oraz „Szczepienia ochronne w Polsce” (wyd: NIZP-PZH, GIS)

W Polsce przed wprowadzeniem szczepień przeciw odrze (lata 1955-1974) liczba rejestrowanych przypadków kształtowała się od 70 000 do 130 000 w latach pomiędzy epidemiami oraz od 135 000 do 200 000 w latach epidemicznych. W tym okresie epidemie pojawiały się regularnie, co 2-3 lata. W wyniku epidemii umierało 200-300 dzieci, a tysiące miało ciężkie powikłania wymagające długotrwałej hospitalizacji.

Obowiązkowe szczepienia przeciw odrze wprowadzono w 1975 r.

Powiększająca się liczba zaszczepionych dzieci przyczyniła się do spadku liczby rejestrowanych przypadków odry. W latach 90-tych odnotowywano od kilkuset do kilkudziesięciu przypadków między epidemiami oraz około 2 200 przypadków w czasie ich trwania. Epidemie pojawiały się coraz rzadziej. W ostatnich latach rejestrowano 100-130 zachorowań na odrę. W 2015 r. i 2016 r. odnotowano odpowiednio 110 i 133 zachorowania na odrę, głównie wśród osób ubiegających się o status uchodźcy. W 2017 r. zarejestrowano 63 zachorowania.

W pierwszej połowie 2018 r. (styczeń-sierpień) w Polsce na odrę zachorowało 116 osób, tj. ponad 3-krotnie więcej w porównaniu do tego samego okresu rok wcześniej. Blisko połowa wszystkich chorych na odrę to obcokrajowcy. Zachorowania miały charakter ognisk epidemicznych lub pojedynczych zachorowań. Wśród 116 chorych na odrę 50% było hospitalizowanych. Osoby, które zachorowały na odrę  w zdecydowanej większości były osobami nieszczepionymi przeciw odrze lub nie ma danych na temat ich szczepień.

Gdzie i jak często odra występuje na świecie?

Zanim szczepionka przeciw odrze stała się ogólnie dostępna, prawie wszystkie wrażliwe osoby zakażały się wirusem odry. Każdego roku chorowało około 130 mln osób.

W latach 60-tych po wprowadzeniu masowych szczepień liczba rejestrowanych zachorowań oraz zgonów z powodu odry uległa zmniejszeniu. Według szacunków WHO pod koniec lat 90-tych na świecie rejestrowano ponad 40 mln zachorowań na odrę i około 1 mln zgonów rocznie.

Ze względu na wielkie, zdrowotne i społeczne szkody powodowane odrą, WHO podjęło działania zmierzające do wyeliminowania tej choroby, zaplanowano eliminację odry do 2020 r.

We wrześniu 2016 r. WHO przekazało informację o eliminacji odry w Ameryce Północnej i Południowej.

Eliminację odry z terenu Europy planowano wyjściowo do 2015 r. W wyniku działań związanych z masowymi kampaniami szczepień w latach 2000-2010 udało się ochronić od śmierci z powodu odry ok. 9,6 miliona dzieci. Globalna liczba zgonów powodowanych odrą spadła z 562 000 w 2000 r. do 122 000 w 2010 r. tj. o 78%.  Liczba zachorowań spadła odpowiednio z 853 480 do 226 722. Od 2000 r. w ramach kampanii zaszczepiono ponad miliard dzieci.

Kiedy wydawało się, że odra w Europie została prawie wyeliminowana (w latach 2006-2009 odnotowywano pojedyncze przypadki zachorowań) od 2010 r. rozpoczął się wyraźny wzrost liczby zachorowań, głównie we Francji. W 2010 r. w Europie odnotowano łącznie 6 500 przypadków zachorowań. W 2012 r. i 2013 r. w Europie odnotowano odpowiednio 27 134 i 31 520 przypadków zachorowań. W okresie od czerwca 2013 do maja 2014 r. najwięcej przypadków zachorowań odnotowano w Holandii (2729 zachorowań), Włoszech (2444 zachorowań), Niemczech (1230 zachorowań), nieco mniej we Francji (303 zachorowań), Wielkiej Brytanii (393 zachorowania), Rumunii (358 zachorowań). W okresie od 2005 do 2013 r. w Europie odnotowano 24 zgony w przebiegu odry.

Gwałtowny wzrost zachorowań na odrę w Europie, który obserwowano w latach 2010-2013 był związany z zaniechaniem szczepień dzieci przez wielu rodziców w związku z nieuzasadnionymi podejrzeniami, że szczepionki przeciw odrze, różyczce i śwince mogą wywoływać autyzm.

W 2015 r. w Europie na odrę zachorowało 3 969 osób, najwięcej zachorowań (62,1%) odnotowano w Niemczech. Zmarło 19-miesięczne dziecko a u 6 osób wystąpiło ciężkie powikłanie zapalenia mózgu. Najczęściej chorowały dzieci, które nie ukończyły 1 r. ż. (zapadalność 55,6/100 000 populacji) oraz dzieci w wieku 1-4 lata (zapadalność 31,1/100 000 populacji).

W grupie 88,9% osób, które zachorowały na odrę w 2015 r. o znanym statusie zaszczepienia, aż 84,8% stanowiły osoby wcześniej niezaszczepione przeciw odrze, a 10,1% była zaszczepiona 1 dawką.

W okresie 2000-2015 liczba zgłaszanych przypadków odry na świecie zmniejszyła się o blisko 70% tj. z 853 479 przypadków w 2000 r. do 254 928 przypadków w 2015 r., a wskaźnik zapadalności w tym samym okresie zmniejszył się o 75% – ze 146 do 36/1 000 000 mieszkańców. W latach 2014–2015 odnotowano zwiększenie liczby zgłaszanych przypadków odry w trzech regionach WHO: Afrykańskim (33%), Śródziemnomorskim (18%) oraz Europejskim (83%), głównie z powodu lokalnych epidemii odry. W regionie Ameryki Północnej i Południowej liczba zgłaszanych przypadków zmniejszyła się o 78% dzięki opanowaniu ognisk epidemicznych w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Brazylii. Z danych WHO wynika, że w latach 2000–2015 umieralność z powodu odry na świecie zmniejszyła się o 79% – z 651 600 do 134 200 zachorowań kończących się zgonem. Częstość występowania przypadków odry (liczba zachorowań/100 000 mieszkańców) w poszczególnych krajach Europy w okresie ostatnich 12 miesięcy można sprawdzić przy użyciu Mapy interaktywnej.

Z danych ECDC wynika, że w 2017 roku zgłoszono 14 451 zachorowań na odrę w 30 krajach. Oznacza to ponad 3-krotny wzrost zachorowań w porównaniu do roku 2016, kiedy zgłoszono 4 643 przypadki. Najwięcej zachorowań w 2017 roku odnotowano w Rumunii (5 560), we Włoszech (5 004), Grecji (967) i Niemczech (929). Więcej zachorowań odnotowano również we Francji, Wielkiej Brytanii i Szwecji.  W 2018 r. w Europie wciąż utrzymuje się wzrost zachorowań na odrę. Do połowy czerwca 2018 r. najwięcej zachorowań wystąpiło w Rumunii (3284), Francji (2 306), Grecji (2 097) oraz Włoszech (1 258). W tym samym czasie na Ukrainie odnotowano ponad 23 000 zachorowań na odrę.

Odra w Europie dotyczy wszystkich grup wiekowych. Z danych epidemiologicznych wynika, że 45% osób, które zachorowały na odrę była w wieku 15 lat lub starszych, często były to osoby niezaszczepione. Jednak najwięcej zachorować odnotowano wśród niemowląt poniżej pierwszego roku życia, które są zbyt małe aby mogły być zaszczepione, a jednocześnie najbardziej narażone na ciężkie powikłania i zgony w przebiegu choroby.

Epidemiolodzy oceniają, że utrzymujące się rozprzestrzenianie się odry w Europie wynika z niedostatecznego stanu zaszczepienia. Wśród wszystkich zgłoszonych przypadków odry w 2017 roku, które wystąpiły u osób o znanym statusie zaszczepienia, aż 87% to osoby niezaszczepione.

Szczepienie co najmniej dwiema dawkami szczepionki przeciw odrze, śwince i różyczce (MMR) pozostaje najskuteczniejszym sposobem zapobiegania dalszemu rozprzestrzenianiu się choroby. Niestety wciąż w 20 z 27 krajów UE/EOG stan zaszczepienia przeciw odrze jest poniżej 95%, a tylko taki zapewnia odporność zbiorowiskową, w tym ochronę osób które z powodu wieku (niemowlęta) lub stanu zdrowia (np. osoby z zaburzeniami odporności) nie mogą być zaszczepione.

Eksperci podkreślają, że istnieje ryzyko rozprzestrzeniania się zachorowań i ciągłej transmisji choroby wśród nieuodpornionych osób.

Ostatnia aktualizacja: 9 grudnia 2018
Materiały źródłowe
pokaż więcej

Ta strona wykorzystuje pliki cookies. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies, zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w polityce prywatności.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close