Szczepionka przeciw odrze

Jak wiele zachorowań na odrę występuje obecnie w Polsce?

Odra wraca do Polski! Po długim okresie z niewielkimi ogniskami po kilka-kilkanaście zachorowań związanymi głównie z niezaszczepionymi osobami wracającymi zza wschodniej granicy, obserwujemy epidemiczny wzrost zachorowań. Oznacza to, że ta bardzo zaraźliwa choroba łatwiej dotrze do osób którzy nie zostali zaszczepieni.

Od listopada 2018 roku obserwujemy w Polsce wzrost zachorowań na odrę. W całym 2018 roku odnotowano 339 zachorowań na odrę, tj. ponad 5-krotnie więcej w porównaniu do 2017 roku kiedy zgłoszono 63 przypadki odry. Zachorowania miały charakter ognisk epidemicznych lub pojedynczych zachorowań. Importowane zakażenia wirusem odry oraz powiązane z importem stanowiły 1/3 wszystkich zgłoszeń. Najliczniejszą grupą wśród chorych na odrę (ponad 26%) stanowiły osoby w wieku 30-39 lat. Osoby, które zachorowały na odrę  w zdecydowanej większości nie były szczepione przeciw odrze lub nie ma danych na temat ich szczepień.

Od początku 2019 roku (dane NIZP-PZH do 30.03.2019), zgłoszono 554 przypadki  zachorowań na odrę, w analogicznym okresie zeszłego roku zgłoszono 32 przypadki odry.

Pamiętajmy że nie ma skutecznego leczenia odry – szczepienie jest jedynym znanym sposobem ochrony przed tą chorobą.

 

Gdzie i jak często odra występuje na świecie?

Zanim szczepionka przeciw odrze stała się ogólnie dostępna, prawie wszystkie wrażliwe osoby zakażały się wirusem odry. Każdego roku chorowało około 130 mln osób.

W latach 60-tych po wprowadzeniu masowych szczepień liczba rejestrowanych zachorowań oraz zgonów z powodu odry uległa zmniejszeniu. Według szacunków WHO pod koniec lat 90-tych na świecie rejestrowano ponad 40 mln zachorowań na odrę i około 1 mln zgonów rocznie.

Zgodnie z danymi WHO w 2017 roku na świecie z powodu odry zmarło 110 000 osób.

Ze względu na wielkie, zdrowotne i społeczne szkody powodowane odrą, WHO podjęło działania zmierzające do wyeliminowania tej choroby, zaplanowano eliminację odry do 2020 r.

We wrześniu 2016 r. WHO przekazało informację o eliminacji odry w Ameryce Północnej i Południowej.

Eliminację odry z terenu Europy planowano wyjściowo do 2015 r. W wyniku działań związanych z masowymi kampaniami szczepień w latach 2000-2010 udało się ochronić od śmierci z powodu odry ok. 9,6 miliona dzieci. Globalna liczba zgonów powodowanych odrą spadła z 562 000 w 2000 r. do 122 000 w 2010 r. tj. o 78%.  Liczba zachorowań spadła odpowiednio z 853 480 do 226 722. Od 2000 r. w ramach kampanii zaszczepiono ponad miliard dzieci.

Kiedy wydawało się, że odra w Europie została prawie wyeliminowana (w latach 2006-2009 odnotowywano pojedyncze przypadki zachorowań) od 2010 r. rozpoczął się wyraźny wzrost liczby zachorowań, głównie we Francji. W 2010 r. w Europie odnotowano łącznie 6 500 przypadków zachorowań. W 2012 r. i 2013 r. w Europie odnotowano odpowiednio 27 134 i 31 520 przypadków zachorowań. W okresie od czerwca 2013 do maja 2014 r. najwięcej przypadków zachorowań odnotowano w Holandii (2729 zachorowań), Włoszech (2444 zachorowań), Niemczech (1230 zachorowań), nieco mniej we Francji (303 zachorowań), Wielkiej Brytanii (393 zachorowania), Rumunii (358 zachorowań). W okresie od 2005 do 2013 r. w Europie odnotowano 24 zgony w przebiegu odry.

Gwałtowny wzrost zachorowań na odrę w Europie, który obserwowano w latach 2010-2013 był związany z zaniechaniem szczepień dzieci przez wielu rodziców w związku z nieuzasadnionymi podejrzeniami, że szczepionki przeciw odrze, różyczce i śwince mogą wywoływać autyzm.

W 2015 r. w Europie na odrę zachorowało 3 969 osób, najwięcej zachorowań (62,1%) odnotowano w Niemczech. Zmarło 19-miesięczne dziecko a u 6 osób wystąpiło ciężkie powikłanie zapalenia mózgu. Najczęściej chorowały dzieci, które nie ukończyły 1 r.ż. (zapadalność 55,6/100 000 populacji) oraz dzieci w wieku 1-4 lata (zapadalność 31,1/100 000 populacji).

W grupie 88,9% osób, które zachorowały na odrę w 2015 r. o znanym statusie zaszczepienia, aż 84,8% stanowiły osoby wcześniej niezaszczepione przeciw odrze, a 10,1% była zaszczepiona 1 dawką.

W okresie 2000-2015 liczba zgłaszanych przypadków odry na świecie zmniejszyła się o blisko 70% tj. z 853 479 przypadków w 2000 r. do 254 928 przypadków w 2015 r., a wskaźnik zapadalności w tym samym okresie zmniejszył się o 75% – ze 146 do 36/1 000 000 mieszkańców. W latach 2014–2015 odnotowano zwiększenie liczby zgłaszanych przypadków odry w trzech regionach WHO: Afrykańskim (33%), Śródziemnomorskim (18%) oraz Europejskim (83%), głównie z powodu lokalnych epidemii odry. W regionie Ameryki Północnej i Południowej liczba zgłaszanych przypadków zmniejszyła się o 78% dzięki opanowaniu ognisk epidemicznych w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Brazylii. Z danych WHO wynika, że w latach 2000–2015 umieralność z powodu odry na świecie zmniejszyła się o 79% – z 651 600 do 134 200 zachorowań kończących się zgonem. Częstość występowania przypadków odry (liczba zachorowań/100 000 mieszkańców) w poszczególnych krajach Europy w okresie ostatnich 12 miesięcy można sprawdzić przy użyciu Mapy interaktywnej.

Z danych ECDC wynika, że w 2017 roku zgłoszono 14 451 zachorowań na odrę w 30 krajach. Oznacza to ponad 3-krotny wzrost zachorowań w porównaniu do roku 2016, kiedy zgłoszono 4 643 przypadki. Najwięcej zachorowań w 2017 roku odnotowano w Rumunii (5 560), we Włoszech (5 004), Grecji (967) i Niemczech (929). Więcej zachorowań odnotowano również we Francji, Wielkiej Brytanii i Szwecji.  W 2018 r. w Europie wciąż utrzymuje się wzrost zachorowań na odrę.

Odra w Europie dotyczy wszystkich grup wiekowych. Z danych epidemiologicznych wynika, że 45% osób, które zachorowały na odrę była w wieku 15 lat lub starszych, często były to osoby niezaszczepione. Jednak najwięcej zachorować odnotowano wśród niemowląt poniżej pierwszego roku życia, które są zbyt małe aby mogły być zaszczepione, a jednocześnie najbardziej narażone na ciężkie powikłania i zgony w przebiegu choroby.

Epidemiolodzy oceniają, że utrzymujące się rozprzestrzenianie się odry w Europie wynika z niedostatecznego stanu zaszczepienia. Wśród wszystkich zgłoszonych przypadków odry w 2017 roku, które wystąpiły u osób o znanym statusie zaszczepienia, aż 87% to osoby niezaszczepione.

Szczepienie co najmniej dwiema dawkami szczepionki przeciw odrze, śwince i różyczce (MMR) pozostaje najskuteczniejszym sposobem zapobiegania dalszemu rozprzestrzenianiu się choroby. Niestety wciąż w 20 z 27 krajów UE/EOG stan zaszczepienia przeciw odrze jest poniżej 95%, a tylko taki zapewnia odporność zbiorowiskową, w tym ochronę osób które z powodu wieku (niemowlęta) lub stanu zdrowia (np. osoby z zaburzeniami odporności) nie mogą być zaszczepione.

Eksperci podkreślają, że istnieje ryzyko rozprzestrzeniania się zachorowań i ciągłej transmisji choroby wśród nieuodpornionych osób.

Ostatnia aktualizacja: 17 kwietnia 2019
Materiały źródłowe

Reprezentatywne publikacje na temat skuteczności szczepień przeciw odrze:

pokaż więcej

Ta strona wykorzystuje pliki cookies. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies, zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w polityce prywatności.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close