Szczepionka przeciw krztuścowi

O szczepionce

Jakie rodzaje szczepionek przeciw krztuścowi są dostępne w Polsce?

Szczepionka przeciw krztuścowi jest skojarzona ze szczepionką przeciw błonicy i tężcowi i występuje jako szczepionka DTP.
W Polsce dostępne są całokomórkowe i bezkomórkowe szczepionki przeciw krztuścowi.

Całokomórkowe szczepionki zawierają całe komórki pałeczek krztuśca (Bordetella pertussis), które zostały osłabione poprzez działanie wysokiej temperatury oraz środków chemicznych, zawierają ok. 3000 antygenów. Występują jako szczepionka skojarzona DTwP, która zawiera toksoid błoniczy, toksoid tężcowy oraz całokomórkowy składnik krztuścowy (wP).

Bezkomórkowe szczepionki zawierają wyodrębnione elementy bakterii (antygeny), które wywołują ochronną odpowiedź immunologiczną przed zachorowaniem na krztusiec. Występują jako szczepionka DTaP z bezkomórkowym składnikiem krztuścowym (aP), są najczęściej stosowane jako szczepionki skojarzone chroniące przeciw 5 lub 6 chorobom (tzw. 5 w 1 lub 6 w 1).  Jako antygeny w bezkomórkowych szczepionkach przeciw krztuścowi stosowane są toksyna krztuścowa, pertaktyna, fimbrie, hemaglutynina włókienkowa; ich liczba w szczepionce przeciw krztuścowi zależy od wytwórcy i wynosi od 1 do 5.

Skuteczność szczepionek całokomórkowych jest nieznacznie dłuższa w porównaniu do skuteczności szczepionek bezkomórkowych. Wyniki badań wskazują, że ochrona przed zachorowaniem na krztusiec u dzieci stopniowo zanika w ciągu 5 lat po podaniu ostatniej dawki podstawowego szczepienia szczepionką DTaP. Czas ochrony po zaszczepieniu szczepionką całokomórkową DTwP wynosi, w zależności od wytwórcy, 6-12 lat.

Szczepionki bezkomórkowe powodują dwa razy mniej niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP) i wielokrotnie mniej ciężkich lub poważnych NOP. Szczepionki bezkomórkowe z obniżoną zawartością antygenów krztuścowych mogą być podawane dzieciom powyżej 5 roku życia i osobom dorosłym, podawanie szczepionki całokomórkowej w tym wieku mogłoby powodować nasilone odczyny.

Szczepionką przeciw krztuścowi stosowaną w ramach obowiązkowego programu szczepień (bezpłatnie) jest szczepionka skojarzona ze szczepionką przeciw błonicy i tężcowi (DTwP). Dostępne są także szczepionki DTaP skojarzone dodatkowo ze szczepionką przeciw Hib, inaktywowaną szczepionką przeciw poliomyelitis (tzw. 5 w 1) oraz szczepionką przeciw wzw typu B (tzw. 6 w 1).

Dlaczego warto szczepić się przeciw krztuścowi?

Krztusiec może przebiegać bardzo ciężko u nieuodpornionych osób. Szczególnie małe dzieci poniżej 6 miesiąca życia są narażone na ciężkie powikłania. Krztusiec u nowordków i niemowląt może prowadzic do śmierci. Mimo, że możliwe jest leczenie chorych osób, powikłania mogą wystąpić z powodu późno rozpoczętego leczenia.

U młodzieży i dorosłych krztusiec przebiega zazwyczaj łagodnie w postaci kilkutygodniowego kaszlu, ze względu na nietypowe objawy może być nierozpoznany. Jednak chorzy (starsze rodzeństwo, rodzice, dziadkowie) mogą stanowić istotne źródło zakażenia dla małych dzieci.

Na krztusiec można zachorować wielokrotnie. Według przeprowadzonych badań, aby zapewnić ochronę przed chorobą, konieczne jest stosowanie dawek przypominających również u młodzieży i dorosłych. Podawanie kolejnych dawek szczepionki umożliwia uodpornienie przez okres około 10 lat.

Ostatnia aktualizacja: 8 września 2017
Materiały źródłowe
  • Edwards K.M., Decker M.D. Pertussis vaccines. w: Vaccines, ed. Plotkin S., Orenstein W., Offit P., Edwards K.M., 7th edition, 2017, str. 711-761.
  • N.P. Klein, J. Bartlett, A. Rowhani-Rahbar i wsp. Waning protection after fifth dose of acellular pertussis vaccine in children. The New England Journal of Medicine, 2012; 367: 1012–1019.
  • Paradowska-Stankiewicz I., Rudowska J.: Krztusiec w Polsce w 2010 roku. Przegl. Epidemiol., 2012; 2: 211
  • Cherry J.D.: Why do pertussis vaccines fail? Pediatrics, 2012; 129: 968–970.
  • Wendelboe A.M., Van R.A., Salmaso S., Englund J.A.: Duration of immunity against pertussis after natural infection or vaccination. Pediatr. Infect. Dis. J., 2005; 24: 58–61.
  • Rosińska M., Zieliński A.: Szczepionka przeciwko krztuścowi. W: Magdzik W., Naruszewicz-Lesiuk D., Zieliński A., red.: Wakcynologia. Bielsko-Biała, Alfa Medica Pres, wyd. 2, 2007: 245–351.
  • Lutyńska A, Wiatrzyk A, Mosiej E, Zawadka M. Immunization of adolescents and adults as the strategy of improvement of epidemiology of pertussis. Przegl Epidemiol. 2011;65(1):45-50.
  • Zalecenia Polskiej Grupy Ekspertów ds szczepień przeciw krztuścowi
pokaż więcej

Przeczytaj również

Ta strona wykorzystuje pliki cookies. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies, zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w polityce prywatności.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close