Szczepionka przeciw meningokokom

Jak wiele zakażeń meningokokowych występuje w Polsce?

W Polsce co roku zgłaszanych jest ok. 150-200 zachorowań na inwazyjną chorobę meningokokową (w 2019 r. potwierdzono 167 przypadków IChM). IChM wywołują głównie meningokoki serogrupy B, C oraz W. Wśród zgłoszonych i potwierdzonych przypadków IChM najwięcej dotyczy meningokoków serogrupy B (665%) oraz serogrupy C (20%). Zakażenia meningokokami serogrupy W dotyczyły ok. 11% zgłoszonych przypadków. Zakażenia serogrupami Y, X oraz innych występowały bardzo rzadko. W grupie wieku do 11 m.ż. najczęściej występowały meningokoki serogrupy B stanowiąc ok. 70% wszystkich zachorowań. Pozostałe 30% w tej grupie wywoływane są przez inne serotypy, głównie C i W. Obserwowany jest wzrost odsetka zakażeń wywołanych przez meningokoki serogrupy W, od 2014 roku, ponad 5-krotny.

Zapadalność na inwazyjną chorobę meningokokową w Polsce jest na niskim poziomie europejskim, ale może podlegać okresowym wahaniom, była najwyższa w 2007 roku (1,03/100 000), nieco mniejsza w 2009 (0,80/100 000), a w 2019 roku osiągnęła poziom 0,43/100 000.

Zakażenia meningokokowe występują we wszystkich grupach wieku. Jednak najwięcej zakażeń odnotowano wśród niemowląt. Najwyższą zapadalność w 2019 r. odnotowano w grupie wieku 0-11 mies. (10,8/100 000) oraz 12-23 mies. (6,45/100 000).

Współczynnik śmiertelności w 2019 roku wyniósł 16,5%, przy czym najwyższy (50%) odnotowano u osób >65 lat. U niemowląt wyniósł 13,6%.

Meningokoki wykrywa się u około 10 – 25% zdrowych osób (nosicieli).

Najwięcej przypadków inwazyjnej choroby meningokokowej występuje u niemowląt.

Zakażenia meningokokowe najczęściej wywołują meningokoki serogrupy B.

Obserwowany jest wzrost odsetka zakażeń wywołanych przez meningokoki serogrupy W.

Gdzie i jak często zakażenia meningokokowe występują na świecie?

Zakażenia meningokokowe występują na całym świecie. Każdego roku odnotowuje się ok. 1,2 mln przypadków inwazyjnej choroby meningokokowej (IChM), w tym 135 000 przypadków śmiertelnych. W 2017 roku w Europie odnotowano 3 221 potwierdzonych przypadków IChM. Zmarły 282 osoby. Większość zachorowań, 60% odnotowano we Francji, Niemczech, Hiszpanii oraz Wielkiej Brytanii. Choroba występowała najczęściej wśród małych dzieci w wieku 1-4 lata.

Ponad 90% wszystkich zachorowań na IChM wywołują meningokoki należące do 5 serogrup, tj. A, B, C, W135 oraz Y. Częstość występowania IChM wywołanej poszczególnymi serogrupami jest bardzo zróżnicowana i zależy m. in. od położenia geograficznego.

Zakażenia wywołane serogrupą A występują najczęściej w Rosji oraz Azji, najrzadziej w Stanach Zjednoczonych, Ameryce Południowej i sporadycznie w Europie.

Najwięcej zakażeń meningokokami serogrupy A jeszcze do niedawna występowało w Afryce Subsaharyjskiej, gdzie odnotowywano zachorowalność na poziomie 1200/100 000, a duże epidemie występowały co 5-10 lat. Od 2010 r. prowadzone są tam masowe szczepienia przeciw IChM wywołanej serogrupą A i częstość tych zachorowań wyraźnie spadła. Wciąż są tam jednak epidemie wywołane serogrupą C, W-135 oraz Y.

Meningokoki  serogrupy B stanowią 70-90% przypadków zakażeń w krajach, gdzie wprowadzono masowe szczepienia przeciw serogrupie C oraz prawie połowę przypadków zakażeń meningokokowych w Australii, Nowej Zelandii i Ameryce Północnej.  W Stanach Zjednoczonych meningokoki serogrupy B odpowiadają za 1/3 wszystkich zakażeń meningokokowych.

W Europie meningokoki serogrupy B odpowiadały za zdecydowaną większość wszystkich zakażeń meningokokowych. W okresie od 2012 do 2017 roku obserwujemy mniej zgłoszeń choroby wywołanych meningokokami serogrupy C i B, ale więcej zgłoszeń zachorowań wywołanych meningokokami serogrupy W135 oraz Y. Częstość występowania zachorowań wywołanych przez serogrupę C była niska w krajach, gdzie prowadzone są powszechne szczepienia przeciw meningokokom serogrupy C.

Meningokoki serogrupy C w Stanach Zjednoczonych wywołują 25-40% zakażeń meningokokowych. W Europie meningokoki serogrupy C odpowiadają za ok. 26 % zakażeń meningokokowych, ale częstość ich wysterowani jest różna w różnych krajach, najniższa w krajach gdzie prowadzone są powszechne szczepienia przeciw serogrupie C (np. Wielka Brytania czy Holandia), a wysoka w krajach gdzie takich szczepień nie ma. W krajach gdzie wprowadzono masowe szczepienia przeciw meningokokom serogrupy C zaobserwowano wyraźne zmniejszenie częstości ich występowania (np. w Holandii aż o 97,5%).

W ostatnich latach w niektórych krajach obserwujemy zwiększenie zachorowań spowodowanych meningokokami serogrupy W135 oraz Y. Meningokoki serogrupy W-135 występują głównie w Arabii Saudyjskiej oraz krajach Afryki Subsaharyjskiej (Burkina Faso), wyraźny wzrost częstości ich występowania odnotowano w Argentynie i Brazylii. Meningokoki serogrupy Y stanowią 30% wszystkich zakażeń meningokokowych w Stanach Zjednoczonych. Odnotowano wzrost liczby tych zakażeń również w np. w Norwegii, Szwecji i Wielkiej Brytanii. Zakażenia meningokokowe mogą występować sporadycznie, endemicznie, hiperendemicznie, mogą przybierać postać ognisk epidemicznych lub epidemii o szerokim zasięgu. Epidemie wywoływane są głównie przez szczepy należące do trzech grup serologicznych A, C i W135.

 

Ostatnia aktualizacja: 13 czerwca 2022
Materiały źródłowe
  • Granoff D.M., Pelton S., Harrison L.H.: Meningococcal vaccines. W: Plotkin S.A., Orenstein W.A., Offit P.A. (red.): Vaccines. Wyd. VI. Elsevier, 2013: 388–418
  • Zapobieganie zachorowaniom na chorobę meningokokową. Rekomendacje Komitetu Doradczego ds. Szczepień CDC w Atlancie (ACIP) (w jęz. angielskim), opubl. 27 maja 2005 r. MMWR 2005 / 54(RR07);1-21
  • Uaktualnienie zaleceń ACIP dotyczące powtórnego zaszczepienia osób z wydłużonym, wysokim ryzykiem zachorowania na inwazyjną chorobę meningokokową. MMWR 2009 / 58(37); 1042-1043.
  • Fakty na temat meningokokowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, przygotowane przez ekspertów WHO, w jęz. angielskim. Czytaj.
  • Informacje na temat choroby meningokokowej na stronach Europejkiego Centrum Chorób Zakaźnych (ECDC) w jęz. angielskim.
  • Invasive meningococcal disease – Annual Epidemiological Report for 2017
  • Informacje Krajowego Ośrodka Referencyjnego ds. Diagnostyki Bakteryjnych Zakażeń Ośrodkowego Układu Nerwowego, KOROUN. Czytaj.
  • Informacje nt. meningokoków, strona Departamentu Przeciwepidemicznego GIS. Czytaj.
pokaż więcej
Słowniczek
pokaż więcej
Znalazłeś niezrozumiany termin?
Zaproponuj hasło do słownika.
Loading