Szczepionka przeciw grypie

Kiedy najlepiej zaszczepić się przeciw grypie?

Eksperci podkreślają, że szczepienia przeciw grypie można realizować w czasie trwania całego sezonu grypowego. Jednak wybierając miesiąc, w którym zaszczepimy się przeciw grypie, należy brać pod uwagę czas potrzebny na wykształcenie odporności, czyli ok. 2-3 tygodnie. Odporność utrzymuje się ok. 6 miesięcy.

Optymalny czas, który wybieramy na szczepienie przeciw grypie powinien wyprzedzać szczyt zachorowań, dotyczy to szczególnie osób z grup podwyższonego ryzyka zachorowania na grypę.

W Polsce szczyt zachorowań na grypę odnotowujemy w okresie od stycznia do marca, aczkolwiek w poszczególnych sezonach ten czas może się nieznacznie różnić. Dlatego optymalny czas na szczepienia przeciw grypie przed szczytem zachorowań na grypę to wrzesień – grudzień.

W Europie szczyt zachorowań na grypę w sezonie 2018/2019 przypadał w lutym. Z kolei sezon wcześniej (2017/2018) szczyt zachorowań wystąpił na początku stycznia (Europa Południowo-Wschodnia), w połowie lutego (Europa Północna), ale w niektórych krajach Europy Wschodniej aktywność wirusa grypy nie osiągnęła szczytu do połowy marca.

Zgodnie z rekomendacjami Amerykańskiego Zespołu ds. Szczepień Ochronnych ACIP (Advisory Committee on Immunization Practices) szczepienia należy kontynuować dopóki wirusy grypy krążą w populacji i dostępna jest szczepionka z danego sezonu. Szczepienie jest korzystne nawet jeżeli realizujemy je kiedy rozpoczęła się aktywność wirusa grypy. Osoby nie zaszczepione mogą zaszczepić się do kiedy stwierdzamy wzrost zachorowań na grypę.

Szczepienia przeciw grypie sezonowej można wykonać w dowolnym momencie sezonu grypowego.

Szczyt zachorowań na grypę przypada zwykle między styczniem, a marcem.

Optymalny termin szczepienia w sezonie 2020/2021 to październik – listopad.

Na szczepienie nie jest jednak za późno do kiedy stwierdzamy wzrost zachorowań na grypę.

Jaki jest poziom zaszczepienia przeciw grypie w Polsce?

W Polsce od lat odnotowujemy niską akceptację szczepień przeciw grypie, co ilustrują dane dotyczące poziomu zaszczepienia całej populacji na poziomie ok. 4%. Pod względem stanu zaszczepienia przeciw grypie jesteśmy na jednym z ostatnich miejsc w Europie.

W sezonie 2019/2020 przeciw grypie zaszczepiło się zaledwie 4,12% Polaków, w sezonie poprzednim 3,9%.

Najwyższy stan zaszczepienia odnotowano w przeszłości w Polsce w sezonie 2001/2002 – 10,57% populacji, natomiast w kolejnych sezonach zaobserwowano spadek odsetka populacji zaszczepionej przeciw grypie.

Najwyższy poziom zaszczepienia odnotowywany jest w grupie osób w wieku powyżej 65 lat.

Zgodnie z zaleceniami WHO szczepienia przeciw grypie wśród seniorów 65+ w Regionie Europejskim WHO powinny być realizowane w poszczególnych krajach na poziomie 75% stanu zaszczepienia w tej grupie wieku. Z danych na temat stanu zaszczepienia przeciw grypie w tej grupie w krajach UE wynika, że średnio wynosi ok. 44%, ale jest zróżnicowany w poszczególnych krajach, w różnych sezonach, od poziomu zaszczepienia powyżej 75% w Holandii do 43% w Danii, 68% w Wielkiej Brytanii, czy ok. 10% w Polsce .

W świetle danych ze sprawozdań o szczepieniach przesyłanych w ramach Programu Badań Statystycznych Statystyki Publicznej przez placówki opieki zdrowotnej do stacji sanitarno-epidemiologicznych (formularze MZ-54) publikowanych w biuletynach rocznych „Szczepienia ochronne w Polsce” i udostępnianych w serwisie internetowym NIZP-PZH, wynika, że poziom zaszczepienia przeciw grypie w wieku 65+ w latach 2009-2018 wahał się od 6,87 (2016 r.) do 11,35% (2009 r.). W roku 2018 wynosił 8,31%. Brak informacji pozwalających na ocenę, jaki udział w tej grupie wieku miały bezpłatne szczepienia przeciw grypie oferowane w ostatnich latach seniorom przez lokalne samorządy.

Z informacji dostępnych na stronie Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy wynika, że poziom zaszczepienia w grupie osób w wieku powyżej 65 lat wynosił w ostatnim sezonie 15,1%.

Szczegółowe dane dotyczące poziomu zaszczepienia przeciw grypie wśród personelu ochrony zdrowia są nieznane. Z sondażu prezentowanego w czasie konferencji Flu Meeting 2017 zorganizowanej w ramach Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy przeprowadzonego w marcu 2017 roku na reprezentatywnej grupie 1501 lekarzy oraz 226 pielęgniarek wynika, że poprawił się stan zaszczepienia personelu medycznego. 32,2% lekarzy i 19,9% pielęgniarek zadeklarowało, że się zaszczepiło przeciw grypie w sezonie 2016/2017, co stanowiło średnio 22,6% personelu medycznego. Spośród lekarzy najczęściej szczepili się pediatrzy (53,7%) i lekarze rodzinni (52,1%), a najmniej ortopedzi i psychiatrzy (17%). Najwięcej lekarzy i pielęgniarek szczepiło się w województwie opolskim (50,5%), a najmniej w podlaskim (zaledwie 4,8%).  Najrzadziej przeciwko grypie szczepiły się położne – zaledwie 10%.

Dotychczasową sytuację może zmienić najbliższy sezon 2020/2021, gdzie sezon grypowy nałoży się na falę zakażeń SARS-CoV2. W związku ze skalą ich występowania pojawi się wyzwanie związane z rozpoznaniem i diagnostyką osób zakażonych SARS-CoV-2 i osób z innymi wirusowymi zakażeniami układu oddechowego, w tym grypą. Czasowe nałożenie się zakażeń i zachorowań na ww. jednostki chorobowe, będzie stanowiło istotne wyzwanie dla ochrony zdrowia. Eksperci na całym świecie zgodnie przyznają i podkreślają to w rekomendacjach, że szczepienia przeciw grypie w czasie pandemii COVID-19 są kluczowym sposobem ograniczania jej negatywnych skutków.

W najbliższym sezonie z racji pandemii COVID-19, można oczekiwać wzrostu zainteresowania szczepieniami przeciw grypie w całej populacji.

Jak kontrolowane są szczepionki przeciw grypie?

Każda wprowadzana na rynek szczepionka przeciw grypie podlega procedurze rejestracji oraz kontroli podobnie jak pozostałe produkty lecznicze. W Europie mamy specjalną procedurę rejestracji szczepionek przeciw grypie, którą nadzoruje Europejska Agencja Leków.  Procedura ta uwzględnia specyfikę procesu wytwarzania szczepionek przeciw grypie, tj. wprowadzania w kolejnych sezonach szczepionki produkowanej w oparciu o aktualnie krążące szczepy wirusa grypy. Każdego roku szczepionka produkowana jest na bazie wyselekcjonowanych w danym sezonie szczepów wirusa grypy. Szczepionka jest szczegółowo sprawdzana pod względem jakościowym. Dodatkowo wytwórca przedstawia również badania kliniczne, aby potwierdzić jej skuteczność (badania immunogenności). Należy podkreślić, że badania te obejmują mniejsze grupy badawcze, jednak ta procedura jest zdecydowanie bardziej restrykcyjna w porównaniu do wymagań rejestracji np. w Stanach Zjednoczonych, gdzie szczepionki na dany sezon grypowy wprowadzane są na rynek wyłącznie na podstawie badań jakościowych. Dodatkowo każda wprowadzana na rynek seria szczepionki przeciw grypie kontrolowana jest dodatkowo przez niezależne od wytwórcę laboratoria.

W Europie obowiązuje bardziej restrykcyjna niż w Stanach Zjednoczonych procedura rejestracji sezonowych szczepionek przeciw grypie.

Ostatnia aktualizacja: 14 października 2020
Materiały źródłowe
  • Brydak L. Grypa – mistrz metamorfozy. ACADEMIA, Wydanie specjalne  1/2/2016.
  • Ogólnopolski Program Zwalczania Grypy. Raport statystyk infekcji grypowych w sezonie 2019/20. 21.07.2020.
  • European Centre for Disease Prevention and Control – strony poświęcone grypie.
  • World Health Organization – strony poświęcone grypie.
  • Des Roches A. i wsp. Egg-allergic patients can be safely vaccinated against influenza. J Allergy Clin Immunol. 2012 Nov;130(5):1213-1216.
  • Kelso J.M., Greenhawt M.J., Li J.T. i wsp. Adverse reactions to vaccines practice parameter 2012 update. Journal of Allergy and Clinical Immunology, 2012; 130 (1): 25–43 (postępowanie w niepożądanych odczynach poszczepiennych o podłożu alergicznym. Aktualne (2012) wytyczne American Academy of Allergy, Asthma and Immunology i American College of Allergy Asthma and Immunology).
  • Bernatowska E. i wsp. Szczepienia dzieci i osób dorosłych uczulonych na białko jaja kurzego-coraz mniej ograniczeń. Standardy Medyczne/ Pediatria. 2012, 9, 134-139.
pokaż więcej

Ta strona wykorzystuje pliki cookies. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies, zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w polityce prywatności.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close