Szczepionka przeciw wzw B

Podsumowanie

O chorobie

Wirusowe zapalenie wątroby typu B potocznie zwane „żółtaczką wszczepienną”, to jedna z najgroźniejszych chorób zakaźnych człowieka. Wywołuje ją wirus HBV (Hepatitis B Virus), który jest najczęstszym czynnikiem ostrych i przewlekłych zapaleń wątroby. Zakażenie wzw B może przebiegać pod postacią ostrą lub przewlekłą – bezobjawową. Do zakażenia dochodzi przez kontakt z wydzielinami człowieka, zakażoną krwią, kontakty seksualne, kontakty z zakażonymi, niejałowymi igłami i narzędziami chirurgicznymi oraz w czasie porodu dzieci przez zakażone wcześniej matki. Wirus HBV jest 100 razy bardziej zakaźny niż wirus HIV. Zakażony człowiek może być nosicielem HBV przez całe życie. Okres od zakażenia do wystąpienia objawów wynosi najczęściej 3-4 miesiące. Po wniknięciu do organizmu HBV włącza swój materiał genetyczny w komórki wątrobowe gospodarza. Komórki te zaczynają wytwarzać nowe cząstki HBV, powodując poważne uszkodzenie wątroby. Przewlekłe zapalenie wątroby utrzymujące się powyżej 6 miesięcy, po upływie kilku lat może doprowadzić do rozwoju marskości wątroby. Zakażona osoba jest również narażona na ryzyko raka wątrobowokomórkowego.

Pamiętaj, że:

  • Głównym źródłem zakażenia wzw B są osoby z przewlekłym zakażeniem HBV,
  • Przyjęcie pełnego cyklu szczepienia zapewnia długotrwałą odporność przed zakażeniem,
  • Osoby zdrowe po pełnym cyklu szczepienia nie muszą sprawdzać poziomu przeciwciał ani przyjmować dawek przypominających.

W wyniku zakażenia wirusem HBV, umiera rocznie około miliona osób na świecie, w tym z powodu marskości wątroby i raka wątrobowokomórkowego – 600 000 osób. W Polsce zapadalność na wzw B obniżyła się znacząco na przestrzeni ostatnich lat. Na początku lat 80. wynosiła 45,1/100 000 mieszkańców, obecnie waha się w zakresie 4,0-7,5/100 000 mieszkańców. Wynika to z powszechnie stosowanych metod sterylizacji sprzętu w medycynie i kosmetologii oraz powszechnych szczepień małych dzieci. W 2014 r. odnotowano 68 przypadków ostrego wzw B i 2695 nowych przypadków przewlekłego wzw B.

O szczepionce

Dostępne są rekombinowane szczepionki przeciw wzw B zawierające oczyszczone białko powierzchniowe HBsAg przygotowane metodami inżynierii genetycznej. Występują jako szczepionki pojedyncze (przeciw wzwB) oraz połączone (szczepionki wzw A + wzw B) lub jako szczepionki wysokoskojarzone 6 w 1 (przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, Hib, wzw B) w jednym wkłuciu do stosowania w programach szczepień małych dzieci. Szczepienie wzw B jest obowiązkowe dla wszystkich niemowląt oraz zalecane dla osób dorosłych z grup ryzyka wcześniej niezaszczepionych. Dla osób zdrowych wystarczą 3 dawki szczepionki (0-1-6 miesięcy), nie ma potrzeby sprawdzania poziomu przeciwciał ani podawania dawek przypominających. W wyjątkowych sytuacjach można stosować schemat przyśpieszony (0-7-21 dzień i dawka uzupełniająca po 12 miesiącach) lub 0-1-2 miesiąc i dawka uzupełniająca po 12 miesiącach). Dzieciom z niską masą urodzeniową stosujemy 4-dawkowy schemat szczepienia (0-1-2-12 miesięcy). U osób z chorobami przewlekłymi po szczepieniu konieczne jest sprawdzanie poziomu przeciwciał i/lub dawki przypominające.

Standardowe szczepienie zapewnia ponad 96% ochrony u zdrowych noworodków, dzieci i młodzieży oraz ponad 90% ochrony u zdrowych osób dorosłych. Niższą skuteczność szczepionki (60-70%) zaobserwowano w grupach osób starszych, szczególnie z zakażeniem HIV, przewlekłym zapaleniem wątroby, przewlekłą niewydolnością nerek, cukrzycą oraz u osób otyłych i palących papierosy. Szczepionka jest bezpieczna. Wywołuje bardzo rzadko odczyny głównie  o charakterze miejscowym.

O chorobie

Co to jest wzw B?

Wirusowe zapalenie wątroby typu B (wzw B) to choroba zakaźna wywołana przez wirusa HBV (Hepatitis B Virus). Zakażenie wzw B może przebiegać pod postacią ostrą lub przewlekłą – bezobjawową.

Do zakażenia może dojść podczas:
• kontaktu z wydzielinami człowieka (ślina, śluz, sperma),
• kontaktu z zakażoną krwią,
• kontaktów seksualnych,
• kontaktu z zakażonymi, niejałowymi igłami i narzędziami chirurgicznymi,
• porodu dzieci przez zakażone wcześniej matki.

Po wniknięciu do organizmu HBV „włącza” swój materiał genetyczny w komórki wątrobowe gospodarza (hepatocyty). Komórki te zaczynają wytwarzać nowe cząstki HBV, powodując poważne uszkodzenie wątroby. Głównym źródłem zakażenia są osoby z przewlekłym zakażeniem HBV. Zakażony człowiek może być nosicielem HBV przez całe życie.

Okres od zakażenia do wystąpienia objawów wynosi najczęściej 3-4 miesiące, może trwać od 6 tygodni do 6 miesięcy.

Wirus HBV jest 100 krotnie bardziej zakaźny niż HIV. Jednocześnie jest bardziej odporny na czynniki środowiska i środki chemiczne.

Jakie są objawy wzw B?

U ok. 50% osób zakażonych nie występują żadne objawy (tzw. bezobjawowe nosicielstwo), a jedynym objawem uszkodzenia komórek wątrobowych jest podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (aminotransferazy i gammaglutamylotranspeptydazy).

Objawy ostrego wzw B trudno odróżnić od zakażenia wątroby, wywołanego innym czynnikiem wirusowym. Najczęściej stwierdza się:
• złe samopoczucie,
• brak apetytu,
• zażółcenie powłok skóry,
• ciemne zabarwienie moczu,
• zaburzenia ze strony układu pokarmowego.

Jak poważne mogą być objawy wzw B?

Do najczęstszych powikłań wirusowego zapalenia wątroby typu B (wzw B) należą:

• zapalenie stawów,
• wysypka plamisto-grudkowa,
• trombocytopenia,
• zespół Gianotti-Crosti,
• guzkowe zapalenie tętnic,
• błoniaste, kłębuszkowe zapalenie nerek.

U jednego na czterech nosicieli, bezobjawowe zakażenie HBV, trwające dłużej niż 6 miesięcy, może przekształcić się w przewlekłe zapalenie wątroby, a następnie marskość wątroby i raka wątroby.

Jak wiele zachorowań na wzw B występuje w Polsce?

TRWA WCZYTYWANIE DANYCH

Źródło danych: biuletyny roczne „Choroby zakaźne i zatrucia w Polsce” oraz „Szczepienia ochronne w Polsce” (wyd: NIZP-PZH, GIS)

W Polsce do połowy lat 80-tych XX wieku przeciętna zapadalność na wzwB wynosiła 43/100 000 ludności i zmniejszyła się do 0,34/100 000 w 2010 roku.

Zapadalność na wzwB w ostatnich latach utrzymuje się na względnie stałym poziomie, w 2014 roku wynosiła 0,7,18/100 000 ludności. Zarejestrowano ogółem 2763 zachorowań na wzwB, w tym 68 zachorowań ostrych oraz 2695 przewlekłych. Odnotowano 7 zgonów z powodu ostrego wzwB i 44 zgonów z powodu przewlekłego wzwB.

W ostatniej dekadzie obserwowany jest malejący udział zachorowań ostrych. Częściej chorowali mężczyźni oraz mieszkańcy miast.

Nie zaobserwowano zachorowań w grupie osób do 24 lat, objętych powszechnymi szczepieniami przeciw wzwB, co potwierdza skuteczność obowiązkowego Programu Szczepień Ochronnych (PSO).

Gdzie i jak często wzw B występuje na świecie?

Zgodnie z danymi Światowej Organizacji Zdrowia na świecie ok. 240 mln osób choruje na przewlekłe zakażenie wzw B, ponad 780 000 osób każdego roku umiera z powodu ostrego zakażenia i powikłań w przebiegu wzw B, tj. raka wątroby i marskości wątroby.

Zapadalność na wzwB jest wysoka w krajach wschodniej Europy i południowo-wschodniej Azji, Chinach, Rosji oraz byłych azjatyckich republikach Związku Radzieckiego. W prawie wszystkich krajach Afryki występuje wysoki poziom zakażeń wzw B, z wyjątkiem Algierii, Egiptu, Libii i Tunezji. W większości państw Azji sytuacja zachorowań na tę chorobę kształtuje się podobnie jak w Afryce, z wyjątkiem Afganistanu, Bangladeszu, Indii, Bhutanu, Malezji, Nepalu, Pakistanu oraz Sri Lanki.

W krajach Ameryki Północnej oraz Ameryki Południowej zakażenia wzw B występują endemicznie wśród rdzennych mieszkańców Alaski i lasów tropikalnych nad Amazonką.

W Europie najmniej przypadków wzwB notuje się w Danii, Słowenii i na Malcie, natomiast najwięcej w Rosji i na Ukrainie.

O szczepionce

Jakie rodzaje szczepionek przeciw wzw B są dostępne w Polsce?

Szczepionki przeciw wzw B dzieli się na:
• pierwszej generacji – plazmatyczne,
• drugiej generacj – rekombinowane,
• trzeciej generacji – rekombinowane z białkiem pre-S1 i pre-S2.

W Polsce dostępne są rekombinowane szczepionki drugiej generacji. Substancją czynną w tych szczepionkach jest oczyszczony, białkowy antygen powierzchniowy (HBsAg). Rozwój produkcji szczepionek pozwolił na wykluczenie tiomersalu ze składu szczepionek przeciw wzwB.

Na rynku dostępne są:
• monowalentne szczepionki przeciw wzwB zawierające różne dawki antygenu (HbsAg), w zależności od wytwórcy.
Mniejsze dawki szczepionki (5 lub 10 mcg) podaje się dzieciom i młodzieży do 15 lat; większe dawki (10 lub 20 mcg)
przeznacza się dla dorosłych. Najwyższe dawki antygenu w szczepionce (40mcg) podaje się chorym, dializowanym
lub osobom z zaburzeniami odporności (w schemacie 3-dawkowym lub w schemacie 4-dawkowym 0-1-2-6 miesięcy);
• skojarzone szczepionki przeznaczone do stosowania w programach szczepień noworodków, niemowląt i małych dzieci;
• skojarzone szczepionki przeciw wzwA i wzwB .

Zastosowanie 3-dawkowego schematu szczepienia zapewnia ponad 96% skuteczność. Niższa skuteczność szczepionki (60-70%) zaobserwowano w grupach osób starszych, szczególnie z zakażeniem HIV, przewlekłym zapaleniem wątroby, przewlekłą niewydolnością nerek, cukrzycą oraz u osób otyłych i palących papierosy.

Dlaczego warto szczepić się przeciw wzw B?

Szczepienie jest najlepszym sposobem zapobiegania zachorowaniom na wzw B.

Podanie szczepionki pobudza produkcję swoistych przeciwciał tzw. neutralizujących, które chronią przed zakażeniem HBV.

Na świecie masowe szczepienia przeciw wzw B zredukowały występowanie tej choroby, oraz jej najgroźniejszych powikłań, tj. marskości wątroby czy pierwotnego raka wątroby. Szczepienie przeciw wzw B pozwala ograniczyć rozprzestrzenianie się HBV w grupach szczególnie narażonych na zakażenie (noworodki, niemowlęta, pracowników służby zdrowia, itp.).

Dodatkowo szczepionka przeciw wzw B zapobiega zachorowaniom na inny typ wirusa – wzw D. Wprowadzenie powszechnych szczepień przeciw wzw B spowodowało również zmniejszenie liczby zakażeń wzw D.

Kto i kiedy powinien zostać zaszczepiony przeciw wzw B?

Zaszczepiona powinna być każda nieuodporniona osoba. Według programu Szczepień Ochronnych szczepieniami obowiązkowymi są objęte wszystkie niemowlęta od urodzenia do ukończenia pierwszego roku życia (3 dawki) oraz osoby z grup ryzyka wcześniej niezaszczepieni: uczniowie i studenci uczelni medycznych, pracownicy służby zdrowia, osoby zakażone wirusem zapalenia wątroby typu C oraz narażone na zakażenie w wyniku kontaktu z osobą zakażoną. W normalnych warunkach powinno się stosować schemat 3-dawkowy szczepienia (0-1-6 miesięcy). U osób zdrowych (dzieci i dorosłych) szczepień przypominających nie przewiduje się. Dzieciom z masą urodzeniową mniejszą niż 2000 g powinno się stosować 4-dawkowy schemat szczepienia (0-1-2-12 miesięcy).

W wyjątkowych sytuacjach (przed planowanym zabiegiem chirurgicznym lub w przypadku nagłego wyjazdu do stref endemicznych) można stosować schemat przyśpieszony (0-7-21 dzień i dawka uzupełniająca po 12 miesiącach) lub 0-1-2 miesiąc i dawka uzupełniająca po 12 miesiącach). Osoby o obniżonej odporności immunologicznej i dializowani wymagają podania 3 dawek szczepionki zgodnie ze schematem 0-1-6 miesięcy z podwójną dawką szczepionki, 4 dawek szczepionki podanej zgodnie ze schematem 0-1-2-6 miesięcy lub dawek przypominających, jeśli stężenie przeciwciał przeciw HBs jest niższe niż poziom ochronny (poniżej 10 mIU/m). U niemowląt szczepionkę przeciw wzw B podaje się domięśniowo w przednio-boczną część uda, a u dzieci i dorosłych – w mięsień naramienny. Podskórne podanie szczepionki zaleca się w grupach chorych z małopłytkowością lub zaburzeniami krzepliwości.

Kto nie powinien zostać zaszczepiony przeciw wzw B

Przeciwwskazaniem do szczepień przeciw wzw B są:

  • reakcja anafilaktyczna po wcześniejszym podaniu szczepionki,
  • nadwrażliwość na składniki szczepionki, w tym na białka drożdży, używane w procesie produkcji,
  • ostra choroba o umiarkowanym lub ciężkim przebiegu z gorączką lub bez.

Środki ostrożności należy zachować przy szczepieniu dzieci o masie ciała poniżej 2000 gram.

Szczepionka przeciw wzw B jest bezpieczna także dla kobiet w ciąży i matek karmiących piersią.

Jakie jest ryzyko związane z zaszczepieniem przeciw wzw B?

Szczepionki przeciw wzw B uznaje się za bardzo bezpieczne.

Najczęstszymi, miejscowymi odczynami niepożądanymi  są:

  • przejściowy ból,
  • stwardnienie w miejscu ukłucia,
  • zaczerwienienie,
  • niewielkie podwyższenie temperatury ciała.

Bardzo rzadko występuje: trombocytopenia, powiększenie węzłów chłonnych, choroba posurowicza i objawy anafilaksji, zaburzenia ze strony układu nerwowego, obniżenie ciśnienia krwi, skurcz oskrzeli, wymioty, biegunka, nudności, podwyższenie enzymów wątrobowych.

Jakie szczepionki przeciw wzw B są zarejestrowane w Polsce?

Do szczepionek monowalentnych przeciw wzw B należą:

1. Szczepionka: Engerix B (0,5 ml) 
Typ szczepionki: szczepionka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, rekombinowana,
Antygen: antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B,
Podmiot odpowiedzialny: GlaxoSmithKline Biologicals S.A.
Postać: zawiesina do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce,
Dawka: 0,5 m dla dzieci

2. Szczepionka: Engerix B (1 ml)
Typ szczepionki: szczepionka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, rekombinowana,
Antygen: antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B,
Podmiot odpowiedzialny: GlaxoSmithKline Biologicals S.A.,
Postać: zawiesina do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce,
Dawka: 1 ml dla dorosłych;

3. Szczepionka: EUVAX B (10 µg) (od czerwca 2011r. nie zawiera tiomersalu)
Typ szczepionki: szczepionka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, rekombinowana,
Antygen: antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B,
Podmiot odpowiedzialny: LG Life Sciences Poland Sp. z o.o.,
Postać: zawiesina do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce,
Dawka: 0,5 ml dla dzieci

4. Szczepionka: EUVAX B (20 µg) (od czerwca 2011r. nie zawiera tiomersalu)
Typ szczepionki: szczepionka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, rekombinowana,
Antygen: antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B,
Podmiot odpowiedzialny: LG Life Sciences Poland Sp. z o.o.,
Postać: zawiesina do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce,
Dawka: 1 ml dla dorosłych

5. Szczepionka: HBVAXPRO
Typ szczepionki: szczepionka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, rekombinowana,
Antygen: antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B,
Podmiot odpowiedzialny: Merck Sharp & Dohme B.V.,
Postać: zawiesina do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce,
Dawka: 1 ml dla pacjentów przed dializą i dializowanych, a także dorosłych i młodzieży

6. Szczepionka: Hepavax Gene TF (aktualnie niedostępna)
Typ szczepionki: szczepionka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, rekombinowana,
Antygen: antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B,
Podmiot odpowiedzialny: Instytut Biotechnologii Surowic I Szczepionek BIOMED S.A., Kraków,
Postać: zawiesina do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce,
Dawka: 0,5 ml dla dzieci/ 1,0 ml dla dorosłych.


Do szczepionek poliwalentnych należą:

1. Szczepionka: Procomvax
Typ szczepionki: szczepionka przeciw haemophilus typ b skoniugowana i przeciw wirusowemu
zapaleniu wątroby typu B rekombinowana
Antygeny: polisacharyd szczepu Haemophilus influenzae typ b Hib i antygen powierzchniowy
wirusa zapalenia wątroby typu B,
Podmiot odpowiedzialny: Sanofi Pasteur S.A.,
Postać: zawiesina do wstrzykiwań domięśniowych w ampułko-strzykawce,
Dawka: 0,5 ml;

2. Szczepionka:  Twinrix® Adult/ Twinrix® Junior 
Typ szczepionki: szczepionka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A inaktywowana
i wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, adsorbowana,
Antygeny: wirus zapalenia wątroby typu A i antygen powierzchniowy wirusa zapalenia
wątroby typu B (HBsAg),
Podmiot odpowiedzialny: GlaxoSmithKline Biologicals S.A.,
Postać: zawiesina do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce,
Dawka: 1 ml dla dorosłych/0,5 ml dla dzieci;

3. Preparat: INFANRIX® Hexa 
Typ szczepionki: szczepionka przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi bezkomórkowa złożona,
wirusowemu zapaleniu wątroby typu B i  poliomyelitis inaktywowana i haemophilus typ b
skoniugowana, adsorbowana,
Antygeny: toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, antygeny Bordetella pertussis, antygen powierzchniowy
wirusa zapalenia wątroby typu B, wirusy poliomyelitis, polisacharyd szczepu Haemophilus influenzae typ b,
Podmiot odpowiedzialny: GlaxoSmithKline Biologicals S.A.,
Postać: proszek i zawiesina do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań,
Dawka: 0,5 ml.

4. Szczepionka: HEXACIMA 
Typ szczepionki: szczepionka przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi
bezkomórkowa złożona, wirusowemu zapaleniu wątroby typu b
i poliomyelitis inaktywowana i Haemophilus influenzae typ b
skoniugowana, adsorbowana,
Antygeny: toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, antygeny Bordetella pertussis,
antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B, wirusy
poliomyelitis, polisacharyd szczepu Haemophilus influenzae typ b,
Podmiot odpowiedzialny: Aventis Pasteur S.A., Francja
Postać: zawiesina do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce,
Dawka: 0,5 ml.

Kalendarz szczepień

Szczepionka przeciw wzw B w Programie Szczepień Ochronnych

Szczepienia obowiązkowe (finansowane z budżetu Ministra Zdrowia).

Wykonuje się je szczepionką podawaną w 3- dawkowym schemacie szczepienia podstawowego:

  • pierwsza dawka w ciągu 24 godzin po urodzeniu, jeśli to możliwe podawana jednocześnie ze szczepieniem przeciw gruźlicy
  • druga dawka w 2 miesiącu życia, jeśli to możliwe podawana jednocześnie z pierwszą dawką szczepionki DTP
  • trzecia dawka w 3-4 miesiącu życia.

Szczepienie przeciw wzw B wykonuje się także obowiązkowo w następujących grupach ryzyka,
u osób które nie były uprzednio zaszczepione:

  • uczniowie uczelni medycznych lub innych uczelni, w których prowadzone jest kształcenie na kierunkach medycznych,
  • studenci uczelni medycznych lub innych uczelni w których prowadzone jest kształcenie na kierunkach medycznych,
  • osoby szczególnie narażone na zakażenie w wyniku styczności z osobą zakażoną wirusem zapalenia wątroby typu B,
  • osoby zakażone wirusem zapalenia wątroby typu C,
  • osoby wykonujące zawód medyczny narażone na zakażenie.

Uwagi:

  • u dzieci z masą urodzeniową mniejszą niż 2000 g stosuje się 4- dawkowy cykl szczepienia 0-1-2-12 miesięcy,
  • dla osób niezaszczepionych w pierwszym roku życia należy realizować szczepienie w możliwie najwcześniejszym terminie, nie później niż do ukończenia 19 lat w schemacie 0-1-6 miesięcy.

Szczepienia zalecane (niefinansowane z budżetu Ministra Zdrowia):

  • osobom, które ze względu na tryb życia lub wykonywane zajęcia są narażone na zakażenia związane z uszkodzeniem ciągłości tkanek lub poprzez kontakt seksualny,
  • przewlekle chorym o wysokim ryzyku zakażenia: z chorobami przebiegającymi z niedoborami odporności, w tym leczonych immunosupresyjnie, chorych z cukrzycą oraz pacjentom
    dializowanym*,
  • chorym przygotowywanym do zabiegów operacyjnych,
  • chorym na nowotwory układu krwiotwórczego,
  • dzieciom i młodzieży, nie objętym dotąd  szczepieniem obowiązkowym,
  • osobom dorosłym, zwłaszcza w wieku starszym.

Uwagi: 

  • zaleca się szczepienia podstawowe w schemacie 0-1-6 miesięcy.
  • nie jest konieczne szczepienie osób uprzednio zaszczepionych w schemacie podstawowym, pomimo stężenia przeciwciał anty HBs poniżej poziomu ochronnego 10 j.m./l.
  • u osób zdrowych uprzednio zaszczepionych w schemacie podstawowym, pomimo stężenia przeciwciał anty HBs poniżej poziomu ochronnego 10 j.m./l. nie podaje się dawki przypominającej szczepionki.
  • rewakcynacja po szczepieniach podstawowych dotyczy:
    • chorych z niedoborami odporności, gdy po szczepieniach podstawowych stężenie przeciwciał anty HBs jest<10 j.m./l,
    • pacjentów z nowotworami w trakcie leczenia immunosupresyjnego oraz pacjentów po przeszczepie narządów,
    • pacjentów z cukrzycą gdy po szczepieniach podstawowych stężenie przeciwciał anty HBs jest<10 j.m./l.

*- zgodnie z wyjaśnieniem GIS dotyczącym kwalifikacji osób dializowanych do bezpłatnego szczepienia przeciw wzwB, osoby dializowane powinny być przez lekarzy kwalifikowane do bezpłatnego szczepienia przeciw wzwB.

Program Szczepień Ochronnych na 2017 rok

Jak szczepionka przeciw wzwB była stosowana w przeszłości?

  • 1981- opracowanie pierwszej szczepionki przeciw wzw B w USA,
  • 1988- rejestracja w Polsce szczepionki Engerix B,
  • 1989- wprowadzenie obowiązkowych szczepień przeciw wzw B u noworodków urodzonych przez matki zakażone HBV i osób narażonych na zakażenia HBV w związku z wykonywaną pracą zawodową (schemat 0-1-2-12 miesięcy),
  • 1990- objęcie obowiązkowymi szczepieniami przeciw wzw B uczniów średnich szkół medycznych i studentów wyższych szkół medycznych, a także personelu medycznego narażonego na zakażenie HBV (schemat 0-1-6 miesięcy),
  • 1993- objęcie obowiązkowymi szczepieniami osób z otoczenia chorych na wzw B i nosicieli HBV, osób przewlekle chorych oraz osób przygotowywanych do planowego zabiegu operacyjnego (schemat 0-1-6 miesięcy),
  • 1996- objęcie obowiązkowymi szczepieniami przeciw wzw B wszystkich noworodków i niemowląt (schemat 0-1-2-12 miesięcy),
  • 2000- wprowadzenie szczepienia przeciw wzw B u młodzieży w wieku 14 lat (schemat 0-1-6 miesięcy),
  • 2000- rejestracja w Polsce szczepionki Euvax B,
  • 2002- rejestracja w Polsce szczepionki HBVaxPro,
  • 2006- rejestracja w Polsce szczepionki Hepavax- Gene.

 

Czytaj więcej

Czy poddając się szczepieniu przeciw wzw B można się zakazić wirusem HBV?

Szczepionka przeciw wzw B należy do grupy szczepionek inaktywowanych (zabitych).
Szczepionka zawiera jedynie oczyszczone białka wirusa HBV, nie zawiera materiału genetycznego wirusa i nie może wywołać zakażenia wzw B.

Jak długo utrzymuje się odporność po szczepieniu przeciw wzw B?

Odporność po zastosowaniu pełnego cyklu szczepienia jest długotrwała (ponad 20 lat, a prawdopodobnie przez całe życie). Odporność uzyskana po szczepieniu zabezpiecza przed ostrym oraz przewlekłym zakażeniem, nawet jeżeli stężenie przeciwciał anty-HBs jest niskie lub trudne do oznaczenia.
Od 2003 r. zrezygnowano z podawania szczepionym osobom zdrowym przypominającej dawki szczepionki (wcześniej wykonywanej co 5 lat).

Czy można wymiennie stosować szczepionki przeciw wzw B różnych producentów?

Na podstawie przeprowadzonych badań, przyjęto, że w realizacji schematu szczepień przeciw wzw B można stosować produkty różnych producentów.

Czy noworodkowi, którego matka jest zakażona wirusem HBV (antygen HBs dodatni), należy podać immunoglobulinę anty HBs łącznie z pierwszą dawką szczepionki?

W wielu krajach w sytuacji, gdy u matki wykryje się obecność antygenu HBs we krwi, zaleca się podanie noworodkowi pierwszej dawki szczepionki przeciw wzwB łącznie z immunoglobuliną anty-HBs. Takie postępowanie (tzw. uodpornienie czynno-bierne) zwiększa o kilka procent skuteczność ochrony noworodka przed zakażeniem wirusem HBV.

Szczepionka przeciw wzwB podawana noworodkom jest zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych (PSO) bezpłatna.
Podanie immunoglobuliny anty-HBs noworodkowi matki zakażonej HBV nie wchodzi w zakres Programu Szczepień Ochronnych (nie jest finansowane z budżetu Ministra Zdrowia). Jednak zgodnie z aktualnie obowiązującym Rozporządzeniem  Ministra Zdrowia dotyczącym standardów okołoporodowych, noworodkowi matki z potwierdzoną obecnością antygenu HBs we krwi należy zapewnić czynności profilaktyczne obejmujące: podanie poza dawką szczepionki przeciw wzwB, podanie dodatkowo immunoglobuliny anty HBs.

Można zastosować immunoglobulinę produkcji polskiej lub zagranicznej. Działania te powinny być sfinansowane przez szpital.

Jak uzupełnić szczepienia przeciw wzwB u dziecka, któremu podano dotychczas jedną dawkę szczepionki?

Obowiązkowe (bezpłatne) szczepienie przeciw wzwB zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych (PSO) obejmuje dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19 r.ż. A więc jeżeli z jakiegokolwiek powodu nie zrealizowano całego wymaganego do nabycia odporności cyklu szczepień (u dzieci szczepionych szczepionkami bezpłatnymi to 3 dawki) należy ten schemat po prostu uzupełnić. Nie rozpoczynamy go od początku, tylko kontynuujemy w przerwanym momencie, a więc podajemy teraz 2 dawkę i po odstępie nie krótszym niż 6 mies. 3 dawkę. Zapewni to długotrwałą odporność, nawet do końca życia. Zalegle szczepienia można zrealizować w przychodni u swojego lekarza pediatry. Szczepienie będzie realizowane szczepionką producenta, która została na dany rok zakupiona przez Ministerstwo Zdrowia do realizacji szczepień bezpłatnych przeciw wzwB (w ramach przetargu), w 2017 roku to szczepionka Hepavax.

Czy po szczepieniu przeciw wzw B należy rutynowo oceniać stężenie przeciwciał anty-HBs we krwi?

Po szczepieniu przeciw wzw B nie zaleca się badania stężenia przeciwciał anty-HBs.

Badanie to jest uzasadnione u osób gorzej odpowiadających na szczepienia, np. z chorobami przewlekłymi – niewydolnoścą nerek lub białaczką. W Polsce u pracowników  niektórych placówek ochrony zdrowia oznacza się stężenie przeciwciał anty-HBs, chroniąc ich przed narażeniem na zakażenie, szczególnie osoby nieudopornione. Nie jest to jednak obowiązkowa praktyka. Brak jest również regulacji dotyczących postępowania z pracownikiem, który nie uzyskał ochronnego stężenia przeciwciał.

Powszechnie przyjęto, że minimalny ochronny poziom przeciwciał anty-HBs wynosi 10 mIU/ml.

Jaki schemat szczepienia przeciw wzw B obowiązuje w przypadku osób, które nie wytworzyły przeciwciał anty-HBs po szczepieniu?

Ochronny poziom przeciwciał anty HBs wytwarza:
• ponad 95% osób szczepionych zgodnie z podstawowym schematem szczepienia obejmującym podanie 3 dawek (0-1-6 mies.),
• ponad 98% osób szczepionych zgodnie z przyśpieszonym schematem szczepienia obejmującym podanie 4 dawek (0-7-21 dni oraz dawkę przypominającą po 12 mies. lub 0-1-2 mies. oraz dawka przypominająca po 12 mies.).

U osób zdrowych prawidłowo zaszczepionych, u których nie wykrywa się przeciwciał anty-HBs, podanie dawki przypominającej pozwala wytworzyć poziom ochronny przeciwciał u jednej na pięciu osób, natomiast podanie 3 dodatkowych dawek – u 30-50% osób. Osobom, które nie „odpowiedziały” na szczepienie podstawowe, zaleca się więc ponowne podanie pełnego szczepienia podstawowego – 3 dawek w schemacie 0-1-6 miesięcy. Podawanie kolejnych dawek szczepionki nie ma uzasadnienia, gdy osoba nie wytworzy przeciwciał anty-HBs po drugim, pełnym szczepieniu podstawowym.

Niższą skuteczność szczepionki na poziomie 60-70% zaobserwowano w grupach osób w podeszłym wieku, z niedoborami odporności, z chorobami przewlekłymi i nowotworowymi. Słabsza odpowiedź może wystąpić u osób cierpiących na otyłość, u mężczyzn oraz u palaczy papierosów. Należy wtedy rozważyć podanie dodatkowych dawek szczepionki (pozytywny wynik przeciwciał u 15-25% osób) lub powtórzenie pełnego schematu szczepienia (daje pozytywną odpowiedź przeciwciał u 30-50% osób). Jeżeli zastosowane metody nie przynoszą nadal rezultatu, wówczas takie osoby traktuje się jako nieodpowiadające na szczepienie (ok. 1-3 % populacji). Należy wtedy zadbać o wszelkie pozostałe środki ostrożności przed zakażeniem wirusem zapalenia wątroby typu B.

Jak powinny przebiegać szczepienia wcześniaków przeciw wzwB?

Wcześniaki należą do pacjentów szczególnie narażonych na zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B, ponieważ już od urodzenia częściej niż pozostałe dzieci poddawane są wielu procedurom medycznym. Dlatego też zgodnie z aktualnym Programem Szczepień Ochronnych dzieciom z masą urodzeniową mniejszą niż 2000 g w ramach szczepień obowiązkowych (bezpłatnych) należy podać łącznie 4 dawki szczepionki w schemacie czasowym 0, 1, 2 i 12 miesięcy, w tym pierwszą dawkę najlepiej podać w 1-szej dobie życia.

Niska masa ciała nie jest u wcześniaków przeciwwskazaniem do rozpoczęcia szczepienia przeciw wzwB.

 

Czy zrobienie tatuażu jest przeciwwskazaniem do szczepienia przeciw wzw B?

Należy pamiętać, że fakt wykonania nawet niewielkiego tatuażu powoduje naruszenie ciągłości skóry, co zwiększa podatność na różnego rodzaju miejscowe zakażenia i stany zapalne. Przy dużych i prawidłowo wykonanych tatuażach u wielu osób występują często objawy takie jak po urazach, np. obrzęk i bolesność oraz zwiększenie ciepłoty ciała w okolicach miejsca wykonania zabiegu, a czasem nawet objawy uogólnione w tym gorączka, dreszcze, złe samopoczucie. Z tych względów, niezależnie od faktu, że posiadanie tatuażu nie wpływa negatywnie na skuteczność szczepionki przeciw wzw B, to jednak wspomniane objawy i zwiększone ryzyko zakażenia wynikłe z naruszenia ciągłości skóry, będą najprawdopodobniej uznane przez lekarza kwalifikującego do szczepienia za przeciwwskazanie do podania drugiej dawki szczepionki w okresie do całkowitej odnowy skóry w miejscu tatuowanym. Dlatego warto, aby wykonanie tatuażu odroczyć na tydzień lub dwa po przyjęciu drugiej dawki szczepionki przeciw wzw B, choć najlepiej byłoby tatuaż wykonać dopiero po zakończeniu cyklu szczepień przeciw wzw B. Zalecane jest zasięgniecie indywidualnej opinii lekarza, który kieruje na szczepienie.

Ostatnia aktualizacja: 13 września 2017
Materiały źródłowe
  • Marshall G.S. The Vaccine Handbook TM : A Practical Guide for Clinicians; 2004 by Lippincott Williams&Wilkins Philadelphia USA
  • Red Book: 2009 Report of the Committee in Infectious Diseases. 28th ed. Elk Grove Village USA
  • Centers for Disease Control and Prevention. CDC Health Information for International Travel 2010. Atlanta: U.S. Department of Health and Human Services, Public Health Service,2009.
  • van Damme P. i wsp. Hepatitis B vaccines, w: Vaccines, red. Plotkin SA, Orenstein WA, Offit PA Vaccines  6th ed Saunders Elsevier 2013, str. 205-234.
  • Polska Grupa Ekspertów HBV- Zespół ds Szczepień: Szczepienia przeciwko wirusowym zapaleniom wątroby typu A i B. Przegl Epidemiol 2012; 66, 89-91.
  • Hepatitis B Vaccination Recommendations for Infants, Children, and Adolescents. MMWR 2005; 54(RR-16)
  • Piwowarow K., Stępień M. Wirusowe zapalenie wątroby typu B w Polsce w 2013 r. Przegl Epidemiol 2016, 70, 231-241.
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 wrrześnia 2012 r. w sprawie standardów postępowania medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem.
pokaż więcej

Ta strona wykorzystuje pliki cookies. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies, zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w polityce prywatności.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close