Szczepionka przeciw gruźlicy

Jak poważne mogą być objawy gruźlicy?

Przed wprowadzeniem leków przeciwprątkowych gruźlica, a zwłaszcza jej ostre postacie, jak np. gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu czy serowate zapalenie płuc, w większości przypadków prowadziły do zgonu.

Przez stulecia gruźlica była główną przyczyną zgonów dzieci, młodocianych i młodych dorosłych. W większości przypadków śmierć następowała po wielu latach kolejnych remisji i zaostrzeń choroby. W nielicznych przypadkach zgony następowały w ciągu kilku tygodni lub miesięcy od początku choroby (tzw. „galopujących suchot”).

Postępująca gruźlica płuc, która zostanie późno rozpoznana, powoduje zniszczenie miąższu płuc, prowadząc do niewydolności oddechowej (łatwego męczenia się i duszności), następnie do niewydolności oddechowo-krążeniowej i w końcu do zgonu.

Natomiast gruźlica pozapłucna prowadzi do zaburzenia pracy czynności zajętych narządów np. układu kostno-stawowego, moczowego. W przypadkach gruźliczego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu może dojść do głuchoty, ślepoty, porażeń lub niedorozwoju umysłowego.

Jak wiele zachorowań na gruźlicę występuje w Polsce?

TRWA WCZYTYWANIE DANYCH

Źródło danych: biuletyny roczne Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc  oraz biuletyny Szczepienia ochronne w Polsce” (wyd: NIZP-PZH, GIS)

Od kilkudziesięciu lat sukcesywnie spada liczba zachorowań na gruźlicę. W 2017 roku w Polsce zarejestrowano 5787 zachorowań na gruźlicę, czyli 657 przypadków gruźlicy mniej niż w roku poprzednim i 2294 przypadków mniej w porównaniu z rokiem 2008. Zapadalność na gruźlicę wszystkich postaci w 2017 roku wynosiła 15,1 i była mniejsza o 10,1% w porównaniu z rokiem 2016 oraz o 28,8% w porównaniu z rokiem 2008, w którym wynosiła 21,2.

Najczęstszą postacią gruźlicy była gruźlica płuc. W 2017 roku zarejestrowano 5 531 przypadków gruźlicy płuc, tj. 95,6% wszystkich zachorowań. Zachorowania na gruźlicę pozapłucną (256 przypadków) stanowiły 4,4% ogółu chorych zarejestrowanych w 2017 roku. Najczęstszą postacią gruźlicy pozapłucnej było gruźlicze zapalenie opłucnej (91 zachorowań), gruźlica obwodowych węzłów chłonnych (40 zachorowań), gruźlica kości i stawów (35 zachorowań), gruźlica narządów moczowo płciowych (22 zachorowań), gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu (11 zachorowań). W 2017 roku nie zarejestrowano zachorowań na gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu u dzieci do 14 lat.

Najwięcej zachorowań odnotowano u osób w wieku od 45 do 64 lat (44,9%). Zachorowania na gruźlicę dzieci do 14 lat stanowiły 1,2% ogółu zachorowań. U dzieci wykryto 45 przypadków gruźlicy płuc i 23 przypadki gruźlicy pozapłucnej. Najczęstszą postacią gruźlicy pozapłucnej u dzieci była gruźlica węzłów chłonnych klatki piersiowej. Podobnie jak w latach poprzednich na gruźlicę częściej chorowali mężczyźni – 71,3% ogółu zachorowań. Więcej zachorowań na gruźlicę odnotowano w miastach (3 614) niż na wsi.

W 2016 roku gruźlica była przyczyną zgonu 543 osób, co stanowiło 0,14% ogółu zgonów w 2016 roku w Polsce i 28,1% zgonów z powodu wszystkich chorób zakaźnych i pasożytniczych. Najwięcej osób zmarłych było w wieku 45-64 lata, częściej umierali na gruźlicę mężczyźni.

Zapadalność na gruźlicę w Polsce jest wciąż jednak wyższa niż średnia w krajach Unii Europejskiej oraz w Norwegii i Islandii (współczynnik 12,7 na 100 000 ludności w 2013 roku). W większości krajów UE zapadalność jest niska (np. Niemcy – współczynnik 5,3 na 100 000; Czechy – 4,8; Grecja- 4,9; Słowacja – 7,4). Zapadalność na gruźlicę wyższą niż w naszym kraju odnotowuje się w Rumunii (83,5/100 000), Litwie, Łotwie, Bułgarii, Portugalii, Estonii.

W Polsce wśród cudzoziemców odnotowano 1,9% zgłoszonych przypadków gruźlicy, kiedy w krajach Europy Północnej np. w Szwecji i Norwegii blisko 90% wszystkich chorych na gruźlicę stanowią imigranci.

Poważnym problemem w leczeniu chorych na gruźlicę jest powstawanie prątków na leki przeciwprątkowe tzw. gruźlica wielolekooporna MDR-TB (Multi-Drug Resistant Tuberculosis), wywołana przez prątki oporne jednocześnie na dwa najważniejsze leki przeciwprątkowe: izoniazyd i ryfampicynę. Główną przyczyną rozwoju wielolekowej oporności prątków jest przyjmowanie leków przeciwprątkowych przez chorych niezgodnie z zaleceniami lekarza. W Polsce wśród ok. 0,8% chorych zidentyfikowano gruźlicę MDR-TB, w całej Unii Europejskiej 5%, ale już na Litwie, Łotwie i w Estonii od 12 do 23% nowych przypadków gruźlicy płuc to MDR-TB.

Raporty roczne o występowaniu gruźlicy pochodzą z Krajowego Rejestru Zachorowań na Gruźlicę przygotowywanego i udostępnianego przez Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie.

Gruźlica. Biuletyn IGiChP.2017 cz. 1. Wstęp

Gruźlica. Biuletyn IGiChP. 2017 część 2- Zapadalność

Ostatnia aktualizacja: 22 czerwca 2018
Materiały źródłowe
chorobą zaraźliwą chorobą zakaźną
  • Brennan, M J, Fruth, U, Milstien, J, Tiernan, R, de Andrade Nishioka, S, Chocarro, L, Developing Countries Vaccine Regulatory Network and the Ad hoc Regulatory and TB Expert Panel (2007). Development of new tuberculosis vaccines: a global perspective on regulatory issues. PLoS Med 4 (e252).
  • Brewer T.F.: Preventing with Bacillus Calmette – Guerine Vaccine: A-Meta_ analysis of the literature Clin. Infect. Dis. Suppl. 2000, 31 str.54-57.
  • Coldiz G. A., Brewer T.F., Berkey C.S., Wilson M.E., Burdick T.F., Fineberg H.V., Mosteller F.: Efficacy of BCG vaccination in the prevention of tuberculosis. Meta-analysis of the published literature. JAMA, 271(9) 698-702.
  • Fine P.E.M., Carneiro I.A.M. Milstein J.B., Clements C.J. Issues relating to the use of BCG immunization programmes. A discusion dokument. Departament of Vaccines and Biologicals Word Heath Organization Genewa 1999.
  • BCG vaccine. Weekly Epidemiological Record 2004, 4, str. 25-38.
  • Global Tuberculosis Control Epidemiology, strategy, financing. WHO Report 2009. WHO/HTM/TB 2009 (41), Genewa.
  • Krysztopa – Grzybowska K., Paradowska -Stankiewicz I., Lutyńska A. Niepożadane odczyny po szczepieniu BCG w Polsce. Przegl. Epidemiol. 2012, 66, 465-469.
  • Krysztopa-Grzybowska K., Lutyńska A. Postępy w dziedzinie opracowania nowych szczepionek przeciw gruźlicy. 100 lat po wprowadzeniu BCG. Postepy Hig Med Dosw 2014, 68: 768-776.
  • Kubit S., Czajka S., Olakowski T. Ocena skuteczności szczepień BCG. Pediatria Polska 1983, str. 775-82.
  • Milstein J.B., Gibson I.J. Quality control of BCG vaccines by the WHO: a review of factors that may influence vaccine effectiveness and safety. WHO/Epi/Gen 89-3.
  • Szczuka I. Niepożądane odczyny po szczepieniu BCG w latach 1994-2000. Przegląd Epidemiologiczny 2002,56,5-16.
  • Szczuka I. Bezpieczeństwo szczepień BCG- niepożądane odczyny poszczepienne. Część II. Przyczyny powstawania niepożądanych odczynów poszczepiennych. Postępowanie kliniczne. Przegląd Epidemiologiczny 2002,56,15-28.
  • Szczuka I. Szczepionki przeciwko gruźlicy (BCG), rozdział Wakcynologia (wydanie II uzupełnione i aktualizowane) str. 365-390, red. Magdzik W., Naruszewicz- Leściuk Danuta, Zieliński A., Alfa-medica Press, 2007.
  • Korzeniewska- Koseła M. Gruźlica w Polsce w 2013 roku. Przegl Epidemiol 2015; 69: 389-393.
pokaż więcej

Ta strona wykorzystuje pliki cookies. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies, zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w polityce prywatności.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close