Szczepionka przeciw gruźlicy

Jak poważne mogą być objawy gruźlicy?

Przed wprowadzeniem leków przeciwprątkowych gruźlica, a zwłaszcza jej ostre postacie, jak np. gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu czy serowate zapalenie płuc, w większości przypadków prowadziły do zgonu.

Przez stulecia gruźlica była główną przyczyną zgonów dzieci, młodocianych i młodych dorosłych. W większości przypadków śmierć następowała po wielu latach kolejnych remisji i zaostrzeń choroby. W nielicznych przypadkach zgony następowały w ciągu kilku tygodni lub miesięcy od początku choroby (tzw. „galopujących suchot”).

Postępująca gruźlica płuc, która zostanie późno rozpoznana, powoduje zniszczenie miąższu płuc, prowadząc do niewydolności oddechowej (łatwego męczenia się i duszności), następnie do niewydolności oddechowo-krążeniowej i w końcu do zgonu.

Natomiast gruźlica pozapłucna prowadzi do zaburzenia pracy czynności zajętych narządów np. układu kostno-stawowego, moczowego. W przypadkach gruźliczego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu może dojść do głuchoty, ślepoty, porażeń lub niedorozwoju umysłowego.

Jak wiele zachorowań na gruźlicę występuje w Polsce?

TRWA WCZYTYWANIE DANYCH

Źródło danych: biuletyny roczne „Choroby zakaźne i zatrucia w Polsce” oraz „Szczepienia ochronne w Polsce” (wyd: NIZP-PZH, GIS)

W Polsce od kilkudziesięciu lat sukcesywnie spada liczba zachorowań na gruźlicę. W 2010 roku zarejestrowano 7509 zachorowań na gruźlicę, w latach 2011, 2012, 2013 odpowiednio 8478, 7542 oraz  7250 zachorowań co przekłada się na niską zapadalność (poniżej 20/100 000). W 2013 roku, podobnie jak w latach poprzednich na gruźlicę 2-3 krotnie częściej chorowali mężczyźni. Od kilku lat zapadalność na gruźlicę w miastach jest wyższa niż na wsi. Zachorowania dotyczą przede wszystkim osób w wieku 45-64 lata. W 2013 roku, podobnie jak w latach poprzednich, zapadalność na gruźlicę w Polsce rosła wraz z wiekiem: od 2,0 na 100 000 wśród dzieci do 14. roku życia do 33,7 na 100 000 wśród osób w wieku 65 lat i starszych.  Gruźlica układu oddechowego stanowiła ponad 94,3% zarejestrowanych przypadków. Nie było zachorowań na gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych wśród dzieci i młodzieży.

Zapadalność na gruźlicę w Polsce jest wciąż jednak wyższa niż średnia w krajach Unii Europejskiej oraz w Norwegii i Islandii (współczynnik 12,7 na 100 000 ludności w 2013 roku). W większości krajów UE zapadalność jest niska (np. Niemcy – współczynnik 5,3 na 100 000; Czechy – 4,8; Grecja- 4,9; Słowacja – 7,4). Zapadalność na gruźlicę wyższą niż w naszym kraju mają: Rumunia (83,5/100 000), Litwa, Łotwa, Bułgaria, Portugalia, Estonia.

W Polsce wśród cudzoziemców oficjalnie odnotowano poniżej 1% zgłoszonych przypadków gruźlicy, kiedy w krajach Europy Północnej np. w Szwecji i Norwegii blisko 90% wszystkich chorych na gruźlicę stanowią imigranci. Poważnym problemem w leczeniu chorych na gruźlicę jest powstawanie oporności  prątków na leki przeciwprątkowe tzw. gruźlica wielolekooporna MDR-TB (Multi-Drug Resistant Tuberculosis), wywołana przez prątki oporne jednocześnie na dwa najważniejsze leki przeciwprątkowe, izoniazyd i ryfampicynę. Główną przyczyną rozwoju wielolekowej oporności prątków jest przyjmowanie leków przeciwprątkowych przez chorych niezgodnie z zaleceniami lekarza. W Polsce wśród ok. 0,8% chorych zidentyfikowano gruźlicę MDR-TB, w całej Unii Europejskiej 5%, ale już na Litwie, Łotwie i w Estonii od 12 do 23% nowych przypadków gruźlicy płuc to MDR-TB.

W 2012 roku w Polsce zmarło 630 chorych na gruźlicę, co stanowiło 0,2% ogółu zgonów w naszym kraju i 24,5% zgonów z powodu chorób zakaźnych i pasożytniczych.

Ostatnia aktualizacja: 7 września 2017
Materiały źródłowe
  • Brennan, M J, Fruth, U, Milstien, J, Tiernan, R, de Andrade Nishioka, S, Chocarro, L, Developing Countries Vaccine Regulatory Network and the Ad hoc Regulatory and TB Expert Panel (2007). Development of new tuberculosis vaccines: a global perspective on regulatory issues. PLoS Med 4 (e252).
  • Brewer T.F.: Preventing with Bacillus Calmette – Guerine Vaccine: A-Meta_ analysis of the literature Clin. Infect. Dis. Suppl. 2000, 31 str.54-57.
  • Coldiz G. A., Brewer T.F., Berkey C.S., Wilson M.E., Burdick T.F., Fineberg H.V., Mosteller F.: Efficacy of BCG vaccination in the prevention of tuberculosis. Meta-analysis of the published literature. JAMA, 271(9) 698-702.
  • Fine P.E.M., Carneiro I.A.M. Milstein J.B., Clements C.J. Issues relating to the use of BCG immunization programmes. A discusion dokument. Departament of Vaccines and Biologicals Word Heath Organization Genewa 1999.
  • BCG vaccine. Weekly Epidemiological Record 2004, 4, str. 25-38.
  • Global Tuberculosis Control Epidemiology, strategy, financing. WHO Report 2009. WHO/HTM/TB 2009 (41), Genewa.
  • Gruźlica i Choroby Układu Oddechowego w Polsce w 2008r., red. Maria Korzeniewska-Koseła, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc, Warszawa.
  • Krysztopa – Grzybowska K., Paradowska -Stankiewicz I., Lutyńska A. Niepożadane odczyny po szczepieniu BCG w Polsce. Przegl. Epidemiol. 2012, 66, 465-469.
  • Krysztopa-Grzybowska K., Lutyńska A. Postępy w dziedzinie opracowania nowych szczepionek przeciw gruźlicy. 100 lat po wprowadzeniu BCG. Postepy Hig Med Dosw 2014, 68: 768-776.
  • Kubit S., Czajka S., Olakowski T. Ocena skuteczności szczepień BCG. Pediatria Polska 1983, str. 775-82.
  • Milstein J.B., Gibson I.J. Quality control of BCG vaccines by the WHO: a review of factors that may influence vaccine effectiveness and safety. WHO/Epi/Gen 89-3.
  • Szczuka I. Niepożądane odczyny po szczepieniu BCG w latach 1994-2000. Przegląd Epidemiologiczny 2002,56,205-16.
  • Szczuka I. Szczepionki przeciwko gruźlicy (BCG), rozdział Wakcynologia (wydanie II uzupełnione i aktualizowane) str. 365-390, red. Magdzik W., Naruszewicz- Leściuk Danuta, Zieliński A., Alfa-medica Press, 2007.
  • Korzeniewska- Koseła M. Gruźlica w Polsce w 2013 roku. Przegl Epidemiol 2015; 69: 389-393.
pokaż więcej

Ta strona wykorzystuje pliki cookies. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies, zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w polityce prywatności.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close