Szczepionka przeciw tężcowi

O chorobie

Co to jest tężec?

Tężec jest chorobą zakaźną układu nerwowego, spowodowaną działaniem toksyny tężcowej (neurotoksyny) wytwarzanej przez laseczki tężca (z łac. Clostridium tetani). Po przedostaniu się do rany bakterie produkują neurotoksynę, która blokuje zakończenia nerwowe. W konsekwencji może dojść do nadwrażliwości na bodźce, porażenia mięśni oraz zgonu.

Okres wylęgania choroby wynosi od 3 dni do 3 tygodni (średnio 8 dni).

Laseczki tężca występują powszechnie, w glebie, kurzu, wodzie oraz w przewodzie pokarmowym zwierząt. Charakteryzują się wytwarzaniem zarodników, które są wyjątkowo odporne na niekorzystne warunki środowiska.

Wrotami zakażenia mogą być drobne, prawie niewidoczne skaleczenia i otarcia naskórka nie wymagające pomocy lekarskiej. Zanieczyszczenie rany kurzem, brudem, ziemią lub odchodami zwierząt może doprowadzić do zakażenia laseczkami tężca lub ich zarodnikami. Największe ryzyko zachorowania dotyczy zakażenia ran zmiażdżonych, tłuczonych, kłutych oraz rozległych odmrożeń i oparzeń. Do zakażenia i zachorowania może prowadzić poród lub poronienie przy nie zachowaniu zasad higieny.

Czynnikiem sprzyjającym rozwojowi zakażenia są beztlenowe warunki, które występują w obrębie rany/skaleczenia.

Jakie są objawy tężca u osób dorosłych?

Postać uogólniona stanowi 80% przypadków tężca.

Początkowo występują mało charakterystyczne objawy:
– uczucie rozbicia,
– bezsenność,
– bóle głowy,
– zdenerwowanie,
– pocenie,
– zaczerwienienie twarzy.

Natomiast typowymi objawami postaci uogólnionej są skurcze mięśni, prowadzące do:
– szczękościsku – kurczy obejmujących stopniowo mięśnie karku, klatki piersiowej, grzbietu i kończyn;
– napadowego „prężenia”, trwającego 5-10 sekund wywoływanego bodźcami zewnętrznymi, tj.:
hałas i dotyk (typowy obraz objawów to: zaciśnięte zęby, szyja i plecy wygięte ku tyłowi w postaci
łuku, napięty brzuch, wyprostowane kończyny dolne);
– porażenia mimicznych mięśni twarzy, czyli tzw. sardonicznego śmiechu (twarz z wysuniętym
ryjkiem, przymkniętymi oczami i pomarszczonym czołem),
– zaburzeń ciśnienia tętniczego krwi, krążenia obwodowego oraz napadów potliwości.

Postać miejscowa tężca występującą rzadko. Przejawia się ona:
– wzmożonym napięciem mięśni,
– prężeniami w obszarach bezpośrednio sąsiadującymi z miejscem zranienia, np. tężec głowy i szyi
wiąże się z porażeniami mięśni żwaczy, twarzy oraz zaburzeniami funkcji nerwów czaszkowych.
Postać tego rodzaju jest łagodna i zwykle wiąże się z niską śmiertelnością.

Ostatnia aktualizacja: 8 września 2017
Materiały źródłowe
  • Committee on Infectious Diseases American Academy of Pediatrics. Pickering l.K i wsp. Tetanus in Red Book, Elk Grove Village 2009, 655-660.
  • Brok I. Clostridium tetani w Long S.S. Principles and Practice of Pediatric Infectious Diseases. Churchil Livingstone, Elsevier, 2008; 956-958.
  • Roper M.H, Wassilak S.G.F., Tiwari T.S.P., Orenstein W.A. Tetanus toxoid, w: Vaccines red. Plotkin S.A., Orenstein W.A., Offit P.A. wyd. 6, 2013, str. 746-772.
  • Zieliński A, Rudowska J. Tężec w Polsce w 2014 r. Przegl. Epidemiol. 2016, 70, 243-47.
  • Biuletyn „Choroby Zakaźne i Zatrucia w Polsce„, NIZP-PZH
  • Centers for Disease Control and Prevention; American Academy of Pediatrics Committee on Infectious Diseases. Additional recommendations for use of tetanus toxoid, educed-content diphtheria toxoid, and acellular pertussis vaccine (Tdap). Pediatrics, 2011; 128: 809–812.
  • Paradowska-Stankiewicz I. Szczepienia przypominające przeciw błonicy i krztuścowi. Zakażenia 1/2012.
pokaż więcej

Ta strona wykorzystuje pliki cookies. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies, zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w polityce prywatności.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close