Szczepionka przeciw wściekliźnie

O chorobie

Co to jest wścieklizna?

Wścieklizna to śmiertelna choroba układu nerwowego przenoszona przez zwierzęta (ssaki). Wywołuje ją wiele różnych gatunków wirusów z rodzaju Lyssavirus. Wirus wścieklizny jest RNA-wirusem neurotropowym, tzn. szerzącego się i namnażającym w układzie nerwowym.

Wirus wścieklizny przenoszony jest ze śliną chorego zwierzęcia poprzez ugryzienie albo oślinienie uszkodzonej skóry lub błon śluzowych (np. spojówek) człowieka. Oślinienie starszych zranień lub skóry nieuszkodzonej nie grozi zakażeniem.

Okres wylęgania choroby wynosi zwykle 20-90 dni, ale może sięgać nawet 1 roku, jest krótszy jeżeli pogryziona jest bardziej unerwiona część ciała. W czasie wylęgania wirus przebywa w miejscu ukąszenia, następnie przemieszcza się w kierunku rdzenia kręgowego i mózgu. Z ośrodkowego układu nerwowego przemieszcza się poprzez nerwy do gruczołów ślinowych i jest wydalany w ślinie chorych zwierząt.

Źródłem zakażenia są:

  • dzikie zwierzęta drapieżne, nietoperze, szopy pracze;
  • zwierzęta domowe, np. psy, koty;
  • czasami inne zwierzęta, nie mające znaczenia w łańcuchu epizootycznym wścieklizny (sarny, bydło, wiewiórki, gryzonie zakażone przypadkowo wścieklizną;
  • w  Polski izolowano szczepy wirusa od szczura, szczura piżmowego i chomika;
  • małe gryzonie (myszy, wiewiórki, szczury, króliki) mogą być zakażone wirusem, ale rzadko przenoszą go na człowieka.

Jakie są objawy wścieklizny?

Na początku wścieklizna objawia się rozdrażnieniem, bólem głowy, utratą apetytu. W miejscu ukąszenia odczuwa się mrowienie.
W rozwiniętym stadium choroby występują objawy tj. wodowstręt, światłowstręt i niekiedy napady szału. Kolejnym etapem choroby są porażenia nerwów, prowadzące do śmierci. Choroba objawia  się zapaleniem mózgu i rdzenia.

Wścieklizna występuje u osób pokąsanych lub kontaktujących się z chorymi zwierzętami:

  • 80-100% – osoby pokąsane głęboko – rozległe rany twarzy, głowy rąk i karku;
  • 20-30% – osoby z pojedynczymi głębokimi ranami twarzy i rąk;
  • 5-10% – osoby z powierzchownymi obrażeniami;
  • 0,1% – osoby z oślinieniami świeżo zranionej skóry.

Jak wiele zachorowań na wściekliznę występuje w Polsce?

W Polsce wścieklizna występuje najczęściej u zwierząt dzikich- lisów jenotów, kun, łasic, nietoperzy oraz zwierząt domowych (głównie psów i kotów).

Ze względu na dobrą profilaktykę wścieklizny w Polsce, od wielu lat nie odnotowuje się zachorowań na wściekliznę u ludzi.

Gdzie i jak często wścieklizna występuje na świecie?

Wścieklizna występuje na całym świecie z wyjątkiem Antarktyki i niektórych wysp (np. Wielkiej Brytanii).
W krajach rozwiniętych wścieklizna została prawie całkowicie wyeliminowana dzięki szczepieniom, ale w wielu regionach jest to wciąż groźna, śmiertelna i częsta choroba.

W wielu krajach Indiach, Chinach, Ameryce Łacińskiej, na Karaibach, a nawet w Stanach Zjednoczonych wścieklizna to problem społeczny.

W Indiach występuje wścieklizna miejska przenoszona przez psy, koty małpy.

Rocznie na świecie na wściekliznę umiera ok. 55 tysięcy osób, głównie w Afryce i Azji, najwięcej osób umiera na wściekliznę w Indiach oraz krajach subsaharyjskiej Afryki, gdzie jest ograniczona dostępność do szczepień.

Ostatnia aktualizacja: 8 września 2017
Materiały źródłowe
  • Plotkin S., Koprowski H., Rupprecht Ch.E. Rabies vaccine. w: Vaccines. red. Plotkin S., Orenstein W., Offit P. wyd. V, 2008. str. 687-714.
  • Rupprecht C.E., Shlim D.E.: Rabies. W: Brunette G.W.: Yellow Book 2013. CDC Health Information for International Travel. Chapter 3. Atlanta, CDC, 2014(wwwnc.cdc.gov/travel/yellowbook/2016/chapter-3-infectious-diseases-related-to-travel/rabies
  • Rupprecht C.E., Briggs D., Brown C.M. i wsp.: Use of a reduced (4-dose) vaccine schedule for postexposure prophylaxis to prevent human rabies: recommendations of the advisory committee on immunization practices. MMWR Recomm. Rep., 2010; 59: 1–9.
  • WHO guide for Rabies Pre and Post –exposure prophylaxis in Humans (revised 15 June 2010)
pokaż więcej
Słowniczek
pokaż więcej
Znalazłeś niezrozumiany termin?
Zaproponuj hasło do słownika.
Loading

Ta strona wykorzystuje pliki cookies. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies, zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w polityce prywatności.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close