Szczepionka przeciw durowi brzusznemu

O chorobie

Co to jest dur brzuszny?

Dur brzuszny jest ostrą chorobą zakaźną wywoływaną przez pałeczki duru brzusznego Salmonella enterica serowar Typhi.

Choroba charakteryzuje się zróżnicowanymi objawami klinicznymi, stopniowym narastaniem objawów, długotrwałym okresem zdrowienia i skłonnością do nawrotów.

Źródłem zakażenia jest zakażony objawowo bądź bezobjawowo człowiek. Materiałem zakaźnym jest przede wszystkim kał, rzadziej mocz.
Dur brzuszny szerzy się głównie przez wodę i żywność zanieczyszczone wydalinami zakażonych ludzi. Szczególnie niebezpieczne są  skażone ściekami zbiorniki wodne (awarie sieci wodociągowo-kanalizacyjnej), produkty mleczne oraz jarzyny uprawiane na polach nawożonych odchodami ludzkimi. Możliwe jest także zakażenie bezpośrednie od zakażonego człowieka (droga fekalno-oralna).

Wrotami zakażenia jest przewód pokarmowy, wyjątkowo- drogi oddechowe.

Okres wylęgania choroby wynosi od 1 do 3 tygodni, najczęściej 10-14 dni.

Jakie są objawy duru brzusznego?

W początkowej fazie duru brzusznego narasta stopniowo gorączka, której towarzyszy ogólne osłabienie, ból głowy, zaparcia, wzdęcia, bezsenność, czasami biegunka. Pod koniec tego okresu wraz ze wzrostem gorączki występuje zwolnienie tętna, apatia, spowolnienie ruchowe, powiększenie wątroby i śledziony, kaszel.

W okresie pełnego rozwoju choroby utrzymuje się gorączka (39°-40°C) z niewielkimi wahaniami w ciągu doby, nasila się ból głowy oraz apatia i odurzenie, uniemożliwiające czasami nawiązanie kontaktu z chorym. Język jest suchy, pokryty brunatnym nalotem. Na skórze brzucha oraz dolnej części klatki piersiowej pojawia się charakterystyczna wysypka, tzw. różyczka durowa. Pod koniec trzeciego tygodnia choroby w większości przypadków zaczyna się okres powolnego zdrowienia.

U niektórych osób, zwłaszcza szczepionych, zakażenie może przebiegać lekko bądź bezobjawowo.

Jak poważne mogą być objawy duru brzusznego?

Niektóre przypadki zakażenia pałeczkami duru brzusznego mogą przebiegać bardzo ciężko, z wyraźnymi objawami toksycznymi, bakteriemią, owrzodzeniami jelita cienkiego prowadzącymi do perforacji.

W przebiegu duru brzusznego może dojść do szeregu powikłań, takich jak zapalenie pęcherzyka żółciowego, uszkodzenia wątroby, odoskrzelowe zapalenia płuc, uszkodzenia mięśnia sercowego, zakrzepowego zapalenia żył, zapalenia dróg moczowych, zapalenia stawów i kości, zapalenia opon-mózgowo-rdzeniowych i mózgu. Do późnych powikłań zalicza się zapalenie wielonerwowe. W wyniku przebytego duru brzusznego obserwowano także zaburzenia psychiczne sugerujące schizofrenię.

Śmiertelność u osób nieleczonych wynosi 10%, a u osób leczonych antybiotykami poniżej 2%. Po przebytym zakażeniu może dojść do długotrwałego nosicielstwa pałeczek duru brzusznego, głównie w pęcherzyku żółciowym.

Jak wiele zachorowań na dur brzuszny występuje w Polsce?

W Polsce zapadalność na dur brzuszny od wielu lat utrzymuje się na niskim poziomie (poniżej 0,1 na 100 000 mieszkańców).

Rocznie notuje się nie więcej niż kilka przypadków nowych zachorowań.

Należy liczyć się głównie z zachorowaniami sporadycznymi, zawleczonymi z krajów o niskich standardach higienicznych.

Jak wiele zachorowań na dur brzuszny występuje na świecie?

Dur brzuszny stanowi istotny problem epidemiologiczny w wielu rejonach Azji Południowej i Wschodniej, Afryce oraz Ameryce Środkowej i Południowej (zapadalność wynosi od 10 do powyżej 100 na 100 000 mieszkańców). W rejonach tych większość zachorowań stwierdza się u dzieci i młodzieży, a dur brzuszny jest przyczyną znacznej liczby zgonów noworodków i niemowląt.

Według szacunków WHO, roczna liczba zachorowań na świecie wynosi obecnie 16-33 milionów, a liczbę zgonów ocenia się na około 500 000.

W Europie większość zachorowań na dur brzuszny to przypadki zawleczone z  innych krajów, głównie z Indii, Pakistanu i Bangladeszu.

Ostatnia aktualizacja: 30 sierpnia 2017
Materiały źródłowe
  • Anward E., Goldberg E., Fraser i wsp. Vaccines for preventing typhoid fever. Cochrane Database Syst.Rev., 2014, 1:CD001.261.doi:10.1002/14 651 858. CD001 261.pub3.
  • Nenycz-Grabiec Z. Dur brzuszny i dury rzekome. W: Zarys kliniki chorób zakaźnych, red. J. Januszkiewicz, PZWL, 1994, str. 80-84.
  • Gonera. E. Dur brzuszny. W: Choroby zakaźne i pasożytnicze – epidemiologia i profilaktyka, red. W. Magdzik, D. Naruszewicz-Lesiuk, A. Zieliński, α-medica press, 2007, str. 78-84.
  • Levine M.M. Typhoid fever vaccines. W:  Vaccines red. S.A. Plotkin, W.A. Orenstein, P.A. Offit. wyd. 8, 2013, str. 812-36.
pokaż więcej
Słowniczek
pokaż więcej
Znalazłeś niezrozumiany termin?
Zaproponuj hasło do słownika.
Loading

Ta strona wykorzystuje pliki cookies. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies, zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w polityce prywatności.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close