Jaka jest różnica między skutecznością a efektywnością szczepionki?

Badania skuteczności szczepionki oraz badania efektywności oceniają spadek zachorowań w grupie szczepionej w porównaniu z grupą niezaszczepioną. Jednak skuteczność szczepionki mierzymy w optymalnym, choć nieco sztucznym środowisku kontrolowanego badania klinicznego, a efektywność (skuteczność rzeczywistą) szczepionki oceniamy w „rzeczywistych warunkach” realizowanego programu szczepień.

Skuteczność szczepionki badana jest w kontrolowanych warunkach badania klinicznego prowadzonego z zachowaniem randomizacji, spełnionymi kryteriami włączenia i wyłączenia, jak też, z dobranymi grupami badanymi i odpowiadającymi im grupami kontrolnymi. Wyniki te stanowią podstawę oceny szczepionki w urzędowym procesie jej dopuszczenia do obrotu. Efektywność szczepionki zwana również skutecznością rzeczywistą ocenia skuteczność w warunkach rzeczywistych, kiedy realizowane są już programy szczepień „w polu”.

Takie rozróżnienie występuje również w języku angielskim, gdzie „efficcacy” odnosi się do skuteczności klinicznej szczepionki wyliczonej na podstawie wyników badania klinicznego 3 fazy, a „effectiveness” do efektywności szczepionki oszacowanej na podstawie badań obserwacyjnych prowadzonych, kiedy szczepiona jest już dopuszczona do obrotu i podawana w programie szczepień.

Skuteczność i efektywność szczepionki to dwa różne spojrzenia na tę samą szczepionkę. Wydaje się oczywiste, że efektywność szczepionki zwykle jest niższa niż skuteczność badana w kontrolowanych warunkach chociażby ze względu na liczne czynniki zaburzające, takie jak: organizacja szczepień, zaburzone schematy szczepień, występowanie kolejnych wariantów krążącego patogenu.

Ostatnia aktualizacja: 25 listopada 2021
Materiały źródłowe
  • Tregoning J.S. i wsp. Progress of the COVID-19 vaccine effort: viruses, vaccines and variants versus efficacy, effectiveness and escape. Nature, 2021.
  • Zieliński A. Pojęcie odporności zbiorowiskowej w zastosowaniu do oceny efektywności szczepień ochronnych. Przegl Epid 1999, 53, 3-4.
pokaż więcej
Słowniczek
pokaż więcej
Znalazłeś niezrozumiany termin?
Zaproponuj hasło do słownika.
Loading

Ta strona wykorzystuje pliki cookies. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies, zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w polityce prywatności.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close