Czy można szczepić kobiety w ciąży?

Podsumowanie

W ciąży można bezpiecznie podawać szczepionki inaktywowane. Zaleca się szczepienie przeciw grypie oraz przeciw krztuścowi szczepionką przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi. Inne szczepionki zabite mogą być podawane w szczególnie uzasadnionych sytuacjach narażenia na zakażenie. Kobietom w ciąży nie zaleca się podawania szczepionek żywych, tj. szczepionki przeciw odrze, śwince i różyczce (MMR) czy szczepionki przeciw ospie wietrznej.

  • W ciąży można podawać szczepionki inaktywowane (przeciw grypie oraz przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi),
  • Inne szczepionki zabite mogą by podawane w szczególnie uzasadnionych sytuacjach narażenia na zakażenie,
  • Kobietom w ciąży nie zaleca się podawania szczepionek żywych.

Przed planowaną ciążą w celu ochrony przed bakteryjnymi i wirusowymi infekcjami, groźnymi zarówno dla ciężarnej, jak i płodu czy noworodka, zaleca się szczepienie przeciw: różyczce, odrze, śwince, ospie wietrznej, krztuścowi, wzwB oraz grypie. Kobieta po szczepieniu żywą szczepionką (np. przeciw odrze, śwince i różyczce lub ospie wietrznej) nie powinna zachodzić w ciążę przez okres co najmniej 1 miesiąca.

W okresie karmienia piersią można podawać wszystkie szczepionki inaktywowane (zabite) oraz szczepionki żywe, zalecane do podawania dla osób dorosłych, których nie podano przed okresem ciąży lub w czasie ciąży. Członków rodziny kobiety w ciąży można szczepić szczepionką skojarzoną przeciw odrze, śwince i różyczce, ponieważ żywe, osłabione wirusy zawarte w tej szczepionce nie przenoszą się z osoby szczepionej na innych. Podobnie można szczepić dzieci, których matki są w ciąży przeciw ospie wietrznej. Nie znamy dowodów występowania ryzyka przeniesienia zakażenia na matkę od zaszczepionego dziecka.

Dlaczego zaleca się szczepienia kobiet w ciąży?

Szczepienie w okresie ciąży chroni matkę i płód a dzięki transferowi swoistych przeciwciał przez łożysko również dziecko w okresie pierwszych miesięcy jego życia, kiedy ze względu na niedojrzały układ odporności jest najbardziej wrażliwe na zachorowanie, a ze względu na wiek nie może być jeszcze szczepione. Szczepienie kobiety w ciąży dodatkowo ogranicza transmisję zakażenia z matki na noworodka, w okresie pierwszych miesięcy jego życia.

Jakie szczepienia zaleca się w czasie ciąży?

W okresie ciąży zalecane są szczepienia przeciw grypie oraz przeciw krztuścowi.

 

Grypa u kobiet w ciąży występuje częściej niż u innych osób i może przebiegać z zaostrzeniem objawów oraz powikłaniami, co związane jest z koniecznością hospitalizacji. Szczepienie przeciw grypie jest wymieniane jako priorytetowe i zalecane przez wszystkie międzynarodowe organizacje zajmujące się szczepieniami (zalecenia te znajdują się również w polskim Programie Sczepień Ochronnych). Szczepienie zalecane jest wszystkim kobietom planującym, a także będącym w ciąży, niezależnie od wieku ciąży (ale szczególnie w 2 i 3 trymestrze, kiedy najczęściej dochodzi do hospitalizacji ciężarnej w przypadku zakażenia wirusem grypy).

Krztusiec jest bardzo niebezpieczny szczególnie dla noworodków i niemowląt, które ze względu na wiek lub przeciwwskazania nie mogą zostać zaszczepione. Szczepienia przeciw krztuścowi są zalecane w każdej ciąży między 27 a 36 tyg. ciąży, dzięki czemu przeciwciała ochronne przechodząc przez łożysko chronią dziecko w pierwszych miesiącach jego życia, zanim nie będzie ono mogło być zaszczepione. Celem szczepienia jest również ochrona matki, która nie przenosi zakażenia na dziecko. Szczepienia ciężarnych realizowane są szczepionką dTp, która chroni przeciw krztuścowi oraz błonicy i tężcowi.

W szczególnie uzasadnionych sytuacjach narażenia na zakażenie, np. związanych z planowanymi podróżami kobieta w okresie ciąży może być  zaszczepiona innymi szczepionkami inaktywowanymi (zabitymi), np. przeciw wzwB, wzwA, polio, meningokokom, japońskiemu zapaleniu mózgu. Po ekspozycji na zakażenie, np. w sytuacja pogryzienia przez zwierzę podejrzane o wściekliznę zalecane są szczepienia przeciw wściekliźnie niezależnie od okresu ciąży.

Jakie szczepienia zaleca się kobiecie planującej ciążę?

Kobieta planująca ciążę powinna ustalić swój potencjalny status odporności przeciw chorobom zakaźnym na podstawie dokumentacji medycznej przebytych chorób zakaźnych lub historii szczepień zapisanej w książeczce zdrowia.

Kobiecie planującej ciążę zaleca się szczepienie przeciw:
•  ospie wietrznej, jeżeli wcześniej nie  chorowała i nie była szczepiona, należy podać dwie dawki szczepionki w odstępie nie krótszym  niż 6 tyg.,
•  odrze, śwince i różyczce, jeżeli nie została wcześniej zaszczepiona lub nie wie czy chorowała na różyczkę lub odrę, należy uzupełnić lub podać 2 dawki szczepionki,
przeciw odrze, śwince i różyczce w odstępie nie krótszym niż 4 tygodnie;
•   grypie, jeżeli ciąża lub poród przypada na okres nasilenia zachorowań na grypę,
•   wzw B, należy uzupełnić lub podać 3 dawki szczepionki w odstępach 0-1-6 mies.

Jakich szczepionek nie można podawać w czasie ciąży?

Okres ciąży jest przeciwwskazaniem do podawania szczepionek żywych, tj. przeciw odrze, śwince, różyczce oraz przeciw ospie wietrznej, ze względu na teoretyczne ryzyko przeniesienia drobnoustroju szczepionkowego na płód.
Podanie szczepionki żywej przeciw odrze, śwince, różyczce lub przeciw ospie wietrznej kobiecie w okresie kiedy planuje ciążę powinno być związane z koniecznością zabezpieczenia się przed ciążą na okres co najmniej 1 miesiąca. Wyniki badań obserwacyjnych dostępnych na rynku szczepionek żywych podanych przypadkowo, kiedy kobiety nie wiedziały, że są w ciąży rozwiewają wiele obaw związanych z ich podaniem w tym okresie. Dlatego też zaszczepienie kobiety w ciąży szczepionką żywą, np. w sytuacji kiedy nie wiedziała, że jest w ciąży nie powinno być przyczyną jej usunięcia.

Czy możliwe jest przeniesienie szczepionkowego wirusa ospy wietrznej od osoby zaszczepionej na osobę z bliskiego otoczenia?

Szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera żywego, osłabionego wirusa ospy wietrznej. Jednak możliwość przeniesienia wirusa pochodzącego ze szczepionki na osoby blisko kontaktujące się z zaszczepionym dzieckiem jest wyłącznie teoretyczna. Po szczepieniu bardzo rzadko, u ok. 5-6% zaszczepionych mogą wystąpić objawy niepożądane w postaci wysypki plamistej (niezwykle rzadko ta wysypka przyjmuje postać pęcherzyków ospowych z płynem surowiczym), ale nawet wtedy zakażenie się wirusem ospy wietrznej jest czysto teoretyczne. Nie należy mylić zakażenia od chorego na ospę, który zakaził się wirusem, który krąży w środowisku od sytuacji wyżej opisanej (bardzo rzadkiej), kiedy wystąpi wysypka po szczepieniu, wtedy możliwość przeniesienia zakażenia jest trudna do stwierdzenia ze względu na brak danych.

Ryzyko przeniesienia wirusa szczepionkowego od osób szczepionych u których wystąpiła wysypka pęcherzykowa, na osoby z prawidłową i obniżoną odpornością jest niezwykle rzadkie: na 16 milionów dawek opisano 3 takie przypadki.  Jeżeli u osoby zaszczepionej po szczepieniu pojawiłyby się pęcherzykowe wykwity ospowe należy zapobiegawczo zachować ostrożność i ograniczyć jej kontakt z osobą z obniżoną odpornością. Podobnie można szczepić dzieci, których matki są w ciąży. Nie ma udokumentowanego ryzyka przeniesienia zakażenia na matkę od zaszczepionego dziecka.

Zgodnie z zaleceniami można szczepić dzieci kobiet będących w ciąży, a także otoczenie osób z niedoborami odporności.

Co ma zrobić kobieta w ciąży, która miała kontakt z osobą chorą na różyczkę, a nie była szczepiona przeciw tej chorobie, ani na nią nie chorowała?

Zakażenie wirusem różyczki można przejść bezobjawowo. W trybie pilnym należy wykonać badanie krwi na obecność przeciwciał przeciw wirusowi różyczki. Wykrycie przeciwciał w klasie IgG świadczy o przebytej różyczce.

Jeśli kobieta jest w II lub III trymestrze ciąży, nie ma zagrożenia dla dziecka.
Natomiast w I trymestrze takie zagrożenie istnieje (im wcześniejsza ciąża, tym większe ryzyko), dlatego w przypadku nie wykrycia przeciwciał przeciw wirusowi różyczki, zaleca się podanie immunoglobuliny.

Po jakim czasie od szczepienia przeciw odrze, śwince i różyczce lub ospie wietrznej można planować zajście w ciążę?

Okres ciąży jest przeciwwskazaniem do podawania szczepionek żywych, tj. przeciw odrze, śwince, różyczce oraz przeciw ospie wietrznej, ze względu na teoretyczne ryzyko przeniesienia drobnoustroju szczepionkowego na płód.

Podanie szczepionki żywej przeciw odrze, śwince, różyczce lub przeciw ospie wietrznej kobiecie w okresie kiedy planuje ciążę powinno być związane z koniecznością zabezpieczenia się przed ciążą na okres co najmniej 1 miesiąca. Pod koniec 2012 roku Europejska Agencja Leków zaopiniowała wprowadzenie zmian w charakterystykach produktu leczniczego żywych szczepionek przeciw odrze śwince i różyczce (szczepionki o nazwie handlowej MMRVAX Pro oraz Priorix) oraz pojedynczej szczepionce przeciw ospie wietrznej (o nazwie handlowej Varilrix) dotyczących czasu, w którym kobieta po szczepieniu nie powinna zachodzić w ciążę przez okres 1 miesiąca zamiast wcześniej obowiązującego okresu 3 miesięcy.

Utrzymano dotychczasowe przeciwwskazania szczepienia przeciw odrze, śwince, różyczce i ospie wietrznej u kobiet w ciąży wraz z uwagą, że przypadkowe zaszczepienie kobiety w ciąży nie powinno być przyczyną przerwania ciąży.

Nowe zalecenia oparto na wynikach badań bezpieczeństwa 5300 kobiet, którym podczas ciąży podano szczepionki przeciw różyczce lub kobiet zaszczepionych przeciw ospie wietrznej, które nie wiedziały, że są w ciąży. Nie odnotowano żadnego przypadku zaburzeń związanych z uszkodzeniem płodu. Dlatego też utrzymano zalecenie, że zaszczepienie kobiety w ciąży szczepionką żywą, np. w sytuacji kiedy nie wiedziała, że jest w ciąży nie powinno być przyczyną jej usunięcia.

Ostatnia aktualizacja: 31 stycznia 2019
Materiały źródłowe
  • Hisano M, Yamaguchi K. Usefulness of influenza vaccination during pregnancy to mothers and young infants. Expert Review of Vaccines 2012;11:903-5
  • Verweij M, Lambach P, Ortiz JR, i in. Maternal immunization: ethical issues. Lancet Infectious Diseases 2016; DOI: 1016/S1473-3099(16)30349-8.
  • Fiore AE, Bridges  CB, Katz JM, i in. Inactivated influenza vaccines, W: Plotkin S, Orenstein WA, Offit PA red. Vaccines Wyd 6. Elsevier Saunders 2013:257-93.
  • Edwards KM, Decker MD. Pertussis vaccines, W: Plotkin S, Orenstein WA, Offit PA red. Vaccines Wyd 6. Elsevier Saunders 2013:447-92.
  • Dodds L, McNeil SA, Fell DB, i in. Impact of influenza exposure on rates of hospital admissions and physician visits because of respiratory illness among pregnant women CMAJ 2007;176:463-8.
  • Pierce M, Kurinczuk JJ, Spark P, i in. Perinatal outcomes after maternal 2009/H1N1 infection: national cohort study BMJ 2011;342:d3214.
  • Steinhoff MC, Omer SB, Roy E, i in. Neonatal outcomes after influenza immunization during pregnancy: a randomized controlled trial. CMAJ 2012;184:645-53.
  • Mosby LG, Rasmussen SA, Jamieson DJ. 2009 pandemic influenza A (H1N1) in pregnancy: a systematic review of the literature. Am J Obstet Gynecol 2011;205:10-8
  • Mertz D, Kim TH, Johnstone J, i in. Populations at risk for severe or complicated influenza illness: systematic review and metaanalysis. Br Med J 2013;347:f5061.
  • Jamieson DJ, Honein MA, Rasmussen SA, i in. H1N1 2009 influenza virus infection during pregnancy in the USA. Lancet 2009;374:451-8.
  • ANZIC Influenza Investigators, Webb SA, Pettilä V, Seppelt I, i in. Critical care services and 2009 H1N1 influenza in Australia and New Zealand. N Engl J Med 2009; 361:1925-34.
  • Siston AM, Rasmussen SA, Honein MA, i in. Pandemic 2009 influenza A(H1N1) virus illness among pregnant women in the United States. JAMA 2010;303:1517-25.
  • Eick AA, Uyeki TM, Klimov A, i in. Maternal influenza vaccination and effect on influenza virus infection in young infants. Arch Pediatr Adolesc Med 2011;165:104- 11.
  • Zaman K, Roy E, Arifeen SE, i in Effectiveness of maternal influenza immunization in mothers and infants. N Engl J Med 2008; 359:1555-64.
  • Shakib JH, Korgenski K, Presson AP, i in. Influenza in Infants Born to Women Vaccinated During Pregnancy. Pediatrics 2016;137:6.
  • Thompson MG, Sokolow LZ, Almendares O, i in. Effectiveness of nonadjuvanted monovalent influenza A(H1N1)pdm09 vaccines for preventing reverse transcription polymerase chain reaction-confirmed pandemic influenza hospitalizations: case-control study of children and adults at 10 US influenza surveillance network sites. Clin Infect Dis 2013;57:1587-92.
  • Puleston R, Bugg G, Hoschler K, i in. Multi-centre observational study of transplacental transmission of influenza antibodies following vaccination with AS03(A)-adjuvanted H1N1 2009 vaccine. PLoS One 2013;8:e47448.
  • Poehling KA, Vannoy L, Light LS, i in. Assessment of parental report for 2009-2010 seasonal and monovalent H1N1 influenza vaccines among children in the emergency department or hospital. Acad Pediatr 2012;12:36-42.
  • Fell DB, Sprague AE, Liu N, i in. H1N1 influenza vaccination during pregnancy and fetal and neonatal outcomes. Am J Public Health. 2012;102:e33-40.
  • Håberg SE, Trogstad L, Gunnes N, i in. Risk of fetal death after pandemic influenza virus infection or vaccination. N Engl J Med 2013;24:368:333-40.
  • World Health Organization: Influenza vaccines: WHO position paper. Wkly Epidemiol Rec 2005;80:277–88.
  • World Health Organization. Vaccines against influenza WHO position paper- November 2012.
  • Safety of immunization during pregnancy. A review of the evidence. Global Advisory Committee on Vaccine Safety. WHO, 2014.
  • Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 4 stycznia 2017 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2017 (Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia Warszawa, dnia 5 stycznia 2017 r., poz. 1).
  • Moro PL, Broder K, Zheteyeva Y. i in. Adverse events in pregnant women following administration of trivalent inactivated influenza vaccine and live attenuated influenza vaccine in the Vaccine Adverse Event Reporting System, 1990-2009. Am J Obstet Gynecol 2011;204:146.
  • Sheffield JS, Greer LG, Rogers VL, i in. Effect of influenza vaccination in the first trimester of pregnancy. Obstet Gynecol 2012;120:532-7.
  • Heikkinen T, Young J, van Beek E, i in. Safety of MF59-adjuvanted A/H1N1 influenza vaccine in pregnancy: a comparative cohort study. Am J Obstet Gyneco. 2012; 207:177.e1-8.
  • Launay O, Krivine A, Charlier C, i in. Low rate of pandemic A/H1N1 2009 influenza infection and lack of severe complication of vaccination in pregnant women: a prospective cohort study. PLoS One. 2012;7(12):e52303.
  • Pasternak B, Svanström H, Mølgaard-Nielsen D, i in. Vaccination against pandemic A/H1N1 2009 influenza in pregnancy and risk of fetal death: cohort study in Denmark. BMJ 2012;344:e2794.
  • Sammon CJ, Snowball J, McGrogan A, i in. Evaluating the hazard of foetal death following H1N1 influenza vaccination; a population based cohort study in the UK GPRD. PLoS One. 2012 Dec 20;7(12):e51734.
  • Källén B, Olausson PO. Vaccination against H1N1 influenza with Pandemrix during pregnancy and delivery outcome: a Swedish register study. 2012; 119:1583-90.
  • Naleway AL,Kurosky S, Henninger ML, i in. Vaccinations Given During Pregnancy, 2002–2009: A Descriptive Study.  Am J Prev Med 2014;46:150-7.
  • Eppesa C, Wua A, Youb W, i in. Barriers to influenza vaccination among pregnant women. Vaccine 2013; 31:2874-8.
  • Kennedy ED, Ahluwalia IB, Ding H, i in. Monitoring seasonal influenza vaccination coverage among pregnant women in the United States. Am J Obstet Gynecol. 2012; 207:S9-16.
  • Ding H, Santibanez TA, Jamieson DJ, i in. Influenza vaccination coverage among pregnant women-National 2009 H1N1 Flu Survey (NHFS) Am J Obstet Gynecol 2011; 204(6S1);96-106.
  • Laenen J, Roelants M, Devlieger R, i in. Influenza and pertussis vaccination coverage in pregnant women. Vaccine 2015; 27;33:2125-31.
  • Amirthalingam G, Andrews N, Campbell H, i in. Effectiveness of maternal pertussis vaccination in England: an observational study. Lancet 2014,384,1521-28.
  • Elliott E, McIntyre P, Ridley G. i in. National study of infants hospitalized with pertussis in the acellular vaccine era. Pediatr Infect Dis J 2004;23:246-52.
  • Halperin BA, Morris A, Mackinnon-Cameron D, i in. Kinetics of the antibody response to tetanus-diphtheria-acellular pertussis vaccine in women of childbearing age and postpartum women. Clin Infect Dis. 2011;53:885-92.
  • Gall SA, Myers J, Pichichero M. Maternal immunization with tetanus-diphtheria-pertussis vaccine: effect on maternal and neonatal serum antibody levels. Am J Obstet Gynecol. 2011;204:334.e1-5.
  • Zheteyeva YA, Moro PL, Tepper NK, i in. Adverse event reports after tetanus toxoid, reduced diphtheria toxoid, and acellular pertussis vaccines in pregnant women. Am J Obstet Gynecol 2012;207(59)e1-7.
  • van Rie A, Wendelboe AM, Englund JA. Role of maternal pertussis antibodies in infants. Pediatr Infect Dis J 2005;24:S62–5.
  • Healy CM, Rench MA, Baker CJ. Importance of timing of maternal Tdap immunization and protection of young infants. Clin Infect Dis 2013;56:539-44.
  • Shakib JH, Korgenski K, Sheng X, i in. Tetanus, Diphteria, Acellular pertussis vaccaine during pregnancy: pregnancy and infant health outcomes. J Pediatr 2013; 163:1422-6.
  • Amirthalingam G, Gupta S, Campbell H. Pertussis immunization and control in England and Wales, 1957 to 2012: a historical review. Euro Surveill. 2013;18:1-9.
  • Kharbanda EO, Vazquez-Benitez G, Lipkind HS, i in. Maternal Tdap vaccination: coverage and acute safety outcomes in the vaccine safety datalink, 2007-2013. Vaccine 2016;34:968-73.
  • Winter K., Cherry JD, Harrman K. Effectiveness of prenatal Tdap vaccination on pertussis severity in infants. Clin Infect Dis 2016 Sep 13. pii: ciw633.
  • Centers for Disease Control and Prevention (CDC): Updated recommendations for use of tetanus toxoid, reduced diphtheria toxoid and acellular pertussis vaccine (Tdap) in pregnant women and persons who have or anticipate having close contact with an infant aged <12 months – Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP), 2011. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2011;60:1424-6.
  • Sukumaran L, McCarthy NL, Kharbanda EO, i in. Association of Tdap vaccination with acute events and adverse birth outcomes among pregnant women with prior tetanus-containing immunizations JAMA 2015;314:1581-7.
  • Donegan K, King B, Bryan P. Safety of pertussis vaccination in pregnant women in UK: observational study. BMJ. 2014;349:g4219:1-6.
  • Donaldson B, Jain P, Holder BS, i in. What determines uptake of pertussis vaccine in pregnancy? A cross sectional survey in an ethnically diverse population of pregnant women in London. Vaccine 2015;33:5822-8.
pokaż więcej

Ta strona wykorzystuje pliki cookies. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies, zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w polityce prywatności.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close