Szczepionka przeciw gruźlicy

Kto nie powinien zostać zaszczepiony przeciw gruźlicy?

Przeciwwskazania do szczepień BCG występują u:

  • dzieci zakażonych HIV lub z objawami AIDS,
  • noworodków matek chorych na gruźlicę,
  • osób z pierwotnymi niedoborami immunologicznymi, bardzo trudnymi do stwierdzenia u noworodków,
  • osób z przeciwwskazaniami także do innych szczepień.

Według WHO wcześniactwo i niska urodzeniowa masa ciała nie są przeciwwskazaniami do wykonania szczepienia.

Decyzję o zaniechaniu wykonania szczepienia (trwałym lub okresowym) podejmuje wyłącznie lekarz na podstawie stanu zdrowia dziecka, przy uwzględnieniu ryzyka jego niezaszczepienia.

Jakie ryzyko jest związane ze szczepieniem przeciw gruźlicy?

Szczepionka BCG podawana zdrowym dzieciom jest bezpieczna. Według danych NIZP-PZH w 2016 roku niepożądane odczyny poszczepienne po podaniu szczepionki BCG odnotowano łącznie u 344 szczepionych dzieci, co stanowiło 13,4% wszystkich zgłoszonych odczynów. Zdecydowaną większość stanowią odczyny łagodne ulegające samowyleczeniu. W ciągu ostatnich 5 lat odnotowano dziesięć zgłoszeń tzw. uogólnionego zakażenia prątkiem gruźlicy niemowląt, które było związane z podaniem szczepionki.

Odczyny poszczepienne po podaniu szczepionek BCG są niebolesne i w większości przypadków ulegają samowyleczeniu.
Przeważnie niepożądane odczyny poszczepienne są spowodowane nieprawidłowym, zbyt głębokim podaniem szczepionki. Ciężkie powikłania po szczepieniu BCG występują bardzo rzadko i są głównie następstwem niedoborów odporności występujących przed szczepieniem.

Nieznaczne powiększenie regionalnych węzłów chłonnych właściwych dla miejsca szczepienia jest prawidłowym procesem związanym z powstaniem tzw. poszczepiennego zespołu pierwotnego.

Do niepożądanych odczynów po szczepieniu BCG należą:

  • owrzodzenie (krosta) o średnicy większej niż 10 mm u noworodków i większej niż 20 mm u starszych dzieci lub podskórny ropień,
  • powiększenie węzłów chłonnych lub ich ropne zapalenie,
  • uogólnione zakażenie prątkiem BCG występuje rzadko i prawie wyłącznie u osób z niedoborami immunologicznymi,
  • zapalenie kości wywołane BCG,
  • zmiany w innych narządach i tkankach (zapalenie ucha środkowego), ropień pozagardłowy, zmiany stawów, uszkodzenie układu moczowo-płciowego, zmiany węzłowe, krezki, wnęki.
  • keloid,
  • toczeń,
  • rumień guzowaty.

Szczepionka BCG podawana zdrowym dzieciom jest bezpieczna. Szczepienie przeciw gruźlicy jest przeprowadzane w pierwszych dniach życia dziecka, przed jego wypisem ze szpitala. Niewiele jeszcze wtedy wiadomo o stanie układu immunologicznego dziecka. Kluczowe znaczenie odgrywa więc prawidłowa kwalifikacja dziecka do szczepienia.

Ostatnia aktualizacja: 22 czerwca 2018
Materiały źródłowe
chorobą zaraźliwą chorobą zakaźną
  • Brennan, M J, Fruth, U, Milstien, J, Tiernan, R, de Andrade Nishioka, S, Chocarro, L, Developing Countries Vaccine Regulatory Network and the Ad hoc Regulatory and TB Expert Panel (2007). Development of new tuberculosis vaccines: a global perspective on regulatory issues. PLoS Med 4 (e252).
  • Brewer T.F.: Preventing with Bacillus Calmette – Guerine Vaccine: A-Meta_ analysis of the literature Clin. Infect. Dis. Suppl. 2000, 31 str.54-57.
  • Coldiz G. A., Brewer T.F., Berkey C.S., Wilson M.E., Burdick T.F., Fineberg H.V., Mosteller F.: Efficacy of BCG vaccination in the prevention of tuberculosis. Meta-analysis of the published literature. JAMA, 271(9) 698-702.
  • Fine P.E.M., Carneiro I.A.M. Milstein J.B., Clements C.J. Issues relating to the use of BCG immunization programmes. A discusion dokument. Departament of Vaccines and Biologicals Word Heath Organization Genewa 1999.
  • BCG vaccine. Weekly Epidemiological Record 2004, 4, str. 25-38.
  • Global Tuberculosis Control Epidemiology, strategy, financing. WHO Report 2009. WHO/HTM/TB 2009 (41), Genewa.
  • Krysztopa – Grzybowska K., Paradowska -Stankiewicz I., Lutyńska A. Niepożadane odczyny po szczepieniu BCG w Polsce. Przegl. Epidemiol. 2012, 66, 465-469.
  • Krysztopa-Grzybowska K., Lutyńska A. Postępy w dziedzinie opracowania nowych szczepionek przeciw gruźlicy. 100 lat po wprowadzeniu BCG. Postepy Hig Med Dosw 2014, 68: 768-776.
  • Kubit S., Czajka S., Olakowski T. Ocena skuteczności szczepień BCG. Pediatria Polska 1983, str. 775-82.
  • Milstein J.B., Gibson I.J. Quality control of BCG vaccines by the WHO: a review of factors that may influence vaccine effectiveness and safety. WHO/Epi/Gen 89-3.
  • Szczuka I. Niepożądane odczyny po szczepieniu BCG w latach 1994-2000. Przegląd Epidemiologiczny 2002,56,5-16.
  • Szczuka I. Bezpieczeństwo szczepień BCG- niepożądane odczyny poszczepienne. Część II. Przyczyny powstawania niepożądanych odczynów poszczepiennych. Postępowanie kliniczne. Przegląd Epidemiologiczny 2002,56,15-28.
  • Szczuka I. Szczepionki przeciwko gruźlicy (BCG), rozdział Wakcynologia (wydanie II uzupełnione i aktualizowane) str. 365-390, red. Magdzik W., Naruszewicz- Leściuk Danuta, Zieliński A., Alfa-medica Press, 2007.
  • Korzeniewska- Koseła M. Gruźlica w Polsce w 2013 roku. Przegl Epidemiol 2015; 69: 389-393.
pokaż więcej

Ta strona wykorzystuje pliki cookies. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies, zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w polityce prywatności.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close