Szczepionka przeciw błonicy

Czytaj więcej

Jakie stężenie przeciwciał przeciw błonicy oznaczone metodą ELISA świadczy o ochronie przed zachorowaniem na błonicę?

W populacjach o wysokim poziomie zaszczepienia przeciw błonicy, dzieci poniżej 6 miesiąca życia praktycznie są niewrażliwe na zachorowanie na błonicę, co jest wynikiem obecności przeciwciał biernie przekazanych dziecku przez łożysko matki.

Zwykle po podaniu trzech dawek szczepionki u niemowląt uzyskiwane są poziomy przeciwciał wyższe niż 0,1 IU/ml. Po podaniu trzech dawek szczepionki osobom dorosłym niemal zawsze uzyskuje się poziom wyższy niż 0,1 IU/ml, a u większości- powyżej 1,0 IU/ml. Poziom miana przeciwciał przeciw błonicy wynoszący poniżej 0,1 IU/ml jest przyjmowany jako poziom graniczny, świadczący o niewystarczającym poziomie odporności na zachorowanie na błonicę.

Maczugowce błonicy wydzielają toksynę, która rozprzestrzeniając się w organizmie, może prowadzić do zaburzeń w funkcjonowaniu wielu narządów. W zależności od ilości wytwarzanej toksyny w miejscu zakażenia i stopnia jej adsorpcji przez nabłonek oraz inne narządy, na skutek jej rozprzestrzenienia w organizmie drogą krwi, może dochodzić do ciężkich powikłań w postaci zapaleń mięśnia sercowego i nerwów obwodowych, a przy braku leczenia do zgonów. Ze względu na fakt, że nigdy nie da się przewidzieć poziomu toksemii i tempa indukowanych zmian, nawet poziom krążących przeciwciał przeciw toksynie błoniczej, uznany za ochronny, nie daje 100% pewności odporności na zachorowanie. Nawet wysokie miana krążących przeciwciał w przypadku silnej toksemii mogą okazać się niewystarczające do zneutralizowania zwiększonych ilości krążącej w organizmie toksyny zanim ulegnie ona adsorpcji do komórek gospodarza. Stąd w przypadkach ciężkich zakażeń podawana jest antytoksyna błonicza, stanowiąca koncentrat przeciwciał, której zadaniem jest natychmiastowa i skuteczna neutralizacja toksyny krążącej (antytoksyna nie neutralizuje toksyny związanej przez komórki).

Należy jednak podkreślić, że w krajach powszechnie stosujących szczepienia przeciw błonicy, skutkujące efektem odporności zbiorowiskowej.

Poziom przeciwciał przeciw błonicy wynoszący 0,1 IU/ml przyjęto jako najniższy, świadczący o względnym stopniu ochrony przed zachorowaniem, poziom powyżej 0,10 IU/ml – jako gwarantujący ochronę przed zachorowaniem, a poziom 1,00 IU/ml i wyższy – gwarantujący długotrwałą ochronę przed zachorowaniem na błonicę.

Czy powinniśmy kontynuować powszechne szczepienia przeciw błonicy, skoro w Polsce od dawna nie odnotowuje się zachorowań?

Pomimo tego, że w ciągu minionych 15 lat nie odnotowano w Polsce przypadków błonicy, osoby nie szczepione przeciw tej chorobie są zagrożone zachorowaniem, ponieważ maczugowiec błonicy (drobnoustrój powodujący błonicę) może występować u osób zaszczepionych w postaci bezobjawowego nosicielstwa i stanowić źródło zakażenia dla osób nieszczepionych. Dowodem takich sytuacji były m.in. zachorowania dzieci nie szczepionych przeciw błonicy, które wystąpiły w marcu 2016 roku w Belgii oraz w czerwcu 2015 r. w Hiszpanii. Obydwa te przypadki zakończyły się zgonem. Warto zwrócić uwagę na fakt, że w obydwu tych krajach nie odnotowywano przypadków błonicy od wielu lat, przy czym w Hiszpanii był to pierwszy przypadek tej choroby od 30 lat. Wiele zachorowań występujących w Europie jest związanych z podróżami do krajów, gdzie błonica występuje endemicznie lub jest skutkiem kontaktów z osobami, które odwiedziły takie kraje.

Szczepienie przeciw błonicy jest wciąż wymagane, aby utrzymać wysoki poziom przeciwciał zarówno u pojedynczych osób, jak i w całej populacji, ponieważ choroba ta wciąż występuje endemicznie w wielu krajach Azji, Afryki i Ameryki Południowej, skąd może zostać zawleczona do Polski i innych krajów Europy. Osoby podróżujące w rejony endemicznego występowania błonicy powinny przyjmować dawki przypominające szczepionki przeciw błonicy.
Na świecie w latach 2010-2015, według danych WHO, odnotowano 31 453 przypadki tej choroby. W latach 2009-2014 w krajach Europy odnotowano w sumie 140 przypadków błonicy.

Wcześniejsze doświadczenia pokazują, że zaburzenia w realizacji programu szczepień przeciw błonicy mogą doprowadzić w krótkim czasie do wybuchu epidemii, jak to miało miejsce w latach 90-tych poprzedniego wieku na terenie byłego Związku Radzieckiego, gdzie w szczycie epidemii w 1995 roku odnotowano >50 000 przypadków tej choroby. Epidemia ta dotknęła nie tylko kraje byłego Związku Radzieckiego, ale także wiele innych krajów Europy.

Rozwój turystyki i szybkie przemieszczanie się ludzi pomiędzy krajami i kontynentami pociąga za sobą ryzyko zawleczenia wielu chorób występujących w innych rejonach świata, w tym błonicy.

Błonica przenosi się drogą kropelkową, co wiąże się z łatwością rozprzestrzeniania się tej choroby wśród osób nie posiadających ochronnego poziomu swoistych przeciwciał.

Należy pamiętać, że błonica jest nadal chorobą niebezpieczną, cechuje się wysoką śmiertelnością z dużym ryzykiem poważnych powikłań u osób, które przeżyją zachorowanie.
(umiera 1 na 10-20 chorych osób dorosłych oraz 1 na 5 chorych dzieci do 5 roku życia).
Szczepienie jest jedynym skutecznym sposobem ochrony przed zachorowaniem na błonicę.

Ostatnia aktualizacja: 22 września 2017
Materiały źródłowe
pokaż więcej

Ta strona wykorzystuje pliki cookies. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies, zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w polityce prywatności.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close