Paradoksy epidemiologiczne

Zgłoszenia zachorowań na choroby zakaźne przez praktykujących lekarzy mają różną wartość diagnostyczną w zależności od etapu wdrażania szczepień ochronnych

Oceniając, czy szczepienia są skuteczne w zwalczaniu chorób zakaźnych, musimy opierać się na rutynowych zgłoszeniach lekarzy, które stanowią podstawowe źródło danych o zachorowaniach na choroby zakaźne w Polsce. Nie ma powodu, żeby podważać rzetelność pracy praktykujących lekarzy, ani ich wiedzy fachowej. Jednak wielu chorób nie da się odróżnić tylko i wyłącznie na podstawie obrazu klinicznego, ponieważ podobne objawy występują w wielu innych chorobach. Aby być pewnym, że wysypkę spowodował wirus odry, wirus różyczki lub paciorkowce, konieczne jest wykonanie badania laboratoryjnego – oznaczenia poziomu przeciwciał w kierunku danego drobnoustroju.

Co ciekawe, trafność zgłoszeń lekarzy zależy od etapu wdrażania programu szczepień. Biorąc przykład odry, choroby wysypkowej o stosunkowo ciężkim przebiegu:

  • Przed wdrożeniem masowych szczepień, lekarze bezbłędnie rozpoznawali odrę. Większość ciężkich zachorowań przebiegających z charakterystyczną wysypką była rzeczywiście spowodowana wirusem odry. Lekarze znali również typowe objawy (np. plamki Koplika). Wtedy nie było konieczne potwierdzanie laboratoryjne zgłoszonych zachorowań.
  • Po kilku-kilkunastu latach szczepień, zachorowania na odrę stają się coraz rzadsze i rzadziej występują typowe objawy. Mniej więcej połowa zgłoszeń lekarzy okazuje się być spowodowana wirusem odry. Na tym etapie warto proponować diagnostykę laboratoryjną, ale nadal zgłoszenia lekarzy pozwalają monitorować program szczepień.
  • W fazie eliminacji odry (gdy częstość zachorowań spada poniżej 1 na 10 000 mieszkańców), nieliczne przypadki zgłaszane przez lekarzy jako podejrzenie odry są rzeczywiście spowodowane wirusem odry. Większość młodszych lekarzy nigdy nie widziało osoby chorej na odrę. Odra w wysoko zaszczepionym społeczeństwie ma często przebieg z nietypową wysypką. Konieczne jest oznaczanie poziomu przeciwciał dla każdego podejrzenia odry!

Opisane wyżej zjawisko zostało też dobrze udokumentowane naukowo. W celu zmierzenia trafności zgłoszeń lekarzy stosujemy tzw. Dodatnią Wartość Predykcji (z ang. Positive Predictive Value, PPV). W celu obliczenia wartości predykcyjnej zgłoszeń lekarzy, dzielimy liczbę potwierdzonych laboratoryjnie zgłoszeń lekarzy przez liczbę wszystkich zgłoszonych podejrzeń. Czasami w naszym slangu epidemiologicznym, mówimy, że ten wskaźnik mówi nam o tym „ile jest odry w odrze”. Naukowcy z Amerykańskiego CDC w Atlancie określili matematyczną zależność pomiędzy częstością zachorowań na odrę a trafnością zgłoszeń lekarzy.

Ostatnia aktualizacja: 3 września 2018
Materiały źródłowe
pokaż więcej
Słowniczek
pokaż więcej
Znalazłeś niezrozumiany termin?
Zaproponuj hasło do słownika.
Loading

Ta strona wykorzystuje pliki cookies. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies, zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w polityce prywatności.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close